Palestrina-feest met The Tallis Scholars

The Tallis Scholars. Programma: Palestrina500. Giovanni Pierluigi da Palestrina, Missa Papae Marcelli, Tomás Luis de Victoria, Dum complerentur, Palestrina, Dum complerentur, De Victoria, Versa est in luctum, O sacrum convivium, Palestrina, Magnificat Primi Toni, De Victoria, Magnificat Primi Toni. Gehoord: 17 januari 2026, Muziekgebouw, Amsterdam.

Door Michael Klier

Giovanni Pierluigi da Palestrina is een van de meest bekende componisten van de 16 de eeuw. Hij werd in 1525 of 26 geboren. The Tallis Scholars hebben daarom sinds afgelopen jaar een programma aan hem geweid ter ere van zijn 500ste geboortejaar. Een soortgelijk project deden ze in 2022 toen ze alle achttien missen van Josquin des Prez ter gelegenheid van diens 500 jubileum in Utrecht zongen. De Tallis Scholars bestaan al sinds 1973. Het Britse a capella koor heeft in het afgelopen halve eeuw meer dan 2.500 concerten gegeven.

Giovanni Pierluigi da Palestrina

Palestrina volgde in 1555 Orlando di Lasso op als kapelmeester van de Romeinse bisschopszetel van de paus. Hij ontwikkelde een nieuwe stijl in de polyfone kunst met een evenwicht tussen woord en klank. Daarnaast was Palestrina een typische renaissancekunstenaar die zijn lot in eigen handen nam. Na het verlies van zijn twee zonen en zijn vrouw door een pestepidemie besloot hij te trouwen met een zeer rijke weduwe, waardoor hij zich de publicatie van al zijn partituren kon veroorloven. Op deze manier is zijn gigantische hoeveelheid werken behouden gebleven waaronder alleen meer dan 110 missen.

Missa Papae Marcelli

Het concert in de uitverkochte grote zaal van het muziekgebouw in Amsterdam begon met de beroemde Missa Papae Marcelli. Palestrina componeerde deze mis in 1567. Dit stralend polyfone meesterwerk werd na het Concilie van Trente hét model voor sacrale muziek. In het beginnende Kyrie bekoorden de 8 zangers met hun volle heldere klank. De Latijnse tekst was ten allen tijden duidelijk te volgen.

Gloria, Credo, Sanctus, Benedictus

In het volgende Gloria imponeerden de fantastische zangers met een excellent gevoel voor timing en een perfect uitgebalanceerde dynamiek. ‘Qui tollis’ zongen ze b.v. opeens zo verrassend zacht pianissimo dat het kippenvel veroorzaakte. In het Credo verlangzaamden ze ‘et incarnatus est’ dusdanig dat de verstilling voor het grijpen lag. En de eerste zanglijnen in het Sanctus trokken ze met soepel weidse legato-bogen een heerlijk heilige sfeer. Het meest indrukwekkende moment was misschien in het Benedictus, toen voor de ‘in nomine domini’ voor heel even maar vier zangers overbleven.

Tomás Luis de Victoria

Na de pauze stond ook werk van de ‘Spaanse Palestrina’ Tomás Luis de Victoria op het programma. De Victoria was de grootste renaissancecomponist van Spanje, maar bracht een groot deel van zijn carrière door in Rome. Naast componist, organist en zanger was Victoria ook priester. De tegenoverstelling van deze twee componisten was een programmatische meesterzet. Vooral om dat met Dum complerentur en Magnificat primi toni dezelfde tekst door beide componisten op zeer verschillende muziek gezet was. De Victoria componeert ritmisch uitgesprokener, zijn muziek swingt als het ware.

Muur van Klank

In Dum complerentur wordt het Pinksterfeest bezongen. De Victoria doet dit zo stormachtig dat er in de interpretatie door The Tallis Scholars afgelopen zaterdag een muur van klank van het podium af kwam. Bij Palestrina daarentegen was de tekst veel beter te volgen. Bovendien was de verdeling van de nu 10 zangers met twee altpartijen veel meer uitgewogen en subtieler. Zonder de informatie in het programmaboekje was het onmogelijk herkenbaar geweest dat het hier om dezelfde tekst ging.

Imitatio

In het motet Versa est in luctum had tenor Jonathan Hanley betoverende lijnen. De Victoria schreef het in 1605 als deel van een dodenmis voor keizerin Maria. De zangers kaatsten de droevige melodieën van links naar rechts in een canon-achtige rijgen. Voorafgaand aan de dubbelkorig opgestelde Magnificats zongen drie sopranen en Tenor Steven Harold het intieme O sacrum convivium prachtig ingetogen. Na dit kamermuzikale intermezzo overweldigde de orkestrale kracht van de maar 10 zangstemmen des te meer.

Jean Mouton

Als toegift kondigde ensembleleider en dirigent Peter Phillips het Salva nos, Domine van Jean Mouton (c. 1459-1522) aan. Hij deed dit niet zonder het publiek te bedanken voor het stormachtige applaus en ook de voortreffelijke akoestiek van de zaal te noemen. De zes-stemmige motet begon met indrukwekkend lage bassen en eindigde engelenachtig zacht met het woord ‘pace’.

Michel Klier

Foto’s: Veerle Bastiaansen, Stephen Boffey, Peter Adamik

De recensie verschijnt ook op https://musicwork.shop/palestrina-feest-met-the-tallis-scholars/