NDT 1. Programma: ZŌ van Ohad Naharin. Gezien: 11 juni 2026, Amare, Den Haag.

Door Michael Klier

 

Een dansavond die je omver blaast, dat is ZŌ van Ohad Naharin, die afgelopen donderdag voor het eerst te zien was in de Black Box van NDT. De 20 NDT 1 leden dansten niet alleen, ze confronteerden het publiek met een waaier van verontrustende emoties. Zo werd het opeens pikdonker en muisstil, dan weer dompelden honderden fletse lampen de dansvloer in een zee van licht. Verleidelijke ambient music werd afgewisseld met woedend gezongen strijdkreten. Het meest confronterende was een minutenlang smekend stamelende danser, die vervolgens ongehoord door een strijdlustig zingende groep van de dansvloer geveegd werd.

 

 

Olifant

ZŌ betekent in het Japans olifant. De olifant staat voor een probleem dat niet wordt aangepakt en opzettelijk wordt genegeerd door alle aanwezigen. Naharin legde uit: ‘Er is een olifant in de kamer en tijdens het proces hadden we ook een olifant in de kamer. Er is de collectieve olifant en jullie individuele olifanten – en we praten niet over olifanten, dus ik ga het ook niet hebben over de olifant in de kamer. We laten jullie een deel van het werk zien, maar niet het begin of het einde.’

 

 

Naharin

Naharin, is al decennia een unieke stem in de wereld van de hedendaagse dans. Met de door hem ontwikkelde bewegingstaal Gaga heeft Naharin de bewegingspraktijk voor zowel professionele als amateurdansers over de hele wereld verrijkt en beïnvloed. In 2018 danste NDT al zijn fantastische locatie-choreografie The Hole (2013) in het kader van het Holland Festival, drie jaar geleden werd het iconische stuk herhaald in de NDT Black Box. Op deze locatie presenteerden ze gisteren ook zijn nieuwste, baanbrekende creatie ZŌ, die afgelopen december in Israel bij de Batsheva Dance Company in wereldpremière ging.

 

 

Black Box

Het stuk wordt in een volledige cirkel opgevoerd. Het publiek zit in twee rijen dicht om de dansvloer. Je voelt je bevoorrecht deel uit te maken van de kleine groep toeschouwers in deze intieme setting. Wat je vervolgens meemaakt is uniek: je ziet de spieren en mimiek op het gezichten van elke danser van heel dichtbij. Ze lopen langzaam langs, soms staan ze direct voor je stil en kijken je recht in de ogen. Het is een lijfelijke ontmoeting en speciale ervaring om hun kracht en hun kwetsbaarheid van zo nabij mee te maken. Wat in deze setting schaamteloos zichtbaar wordt zijn hun fenomenale, expressieve persoonlijkheden. Bovendien zijn ze in deze voorstelling niet alleen dansers, maar ook zangers en acteurs.

 

 

Muziek van Abba tot Laurie Anderson

Naharin heeft in zijn jeugd een muzikale opleiding genoten waardoor hij de impact van zijn choreografieën ongeëvenaard kan versterken. In het programmaboek staat hij (onder het pseudoniem Maxim Warrat) mede verantwoordelijk voor de muziek. Voor zijn nieuwe voorstelling ZŌ werkte hij samen met DJ en componist Tai Rona. Samen creëerden ze een meeslepende dans- en geluidservaring. Er is eveneens muziek van Abba en Laurie Anderson, van Alva Noto en de Japanse zangeres Ado. Een aantal van diens songs worden door de dansers live gezongen.

 

 

Wei Wei Wei

Samen zongen ze indrukwekkend en je recht in je hart rakend! Daarbij maakte het niet uit dat je de inhoud niet verstond omdat ze in verschillende talen zongen. Naast het Japans in Ussuwa van Ado was Wei Wei Wei van de Chinese experimentele rockband Gong Gong Gong het meest indrukwekkend. Nadat de hele groep het dicht bij elkaar staand had gezongen als een strijdlied veranderde het later in de aangrijpende vertolking van Surimu Fukushi tot een indringende smeekbede. Het Chinese Wei (hallo) klonk nu als het Engelse woord why: waarom. Naharin gaf hier zoals aangekondigd geen antwoord, laat staan troost of een oplossing.

 

 

Dansers

En dan heb ik het nog niet eens over de pure dans gehad. Naharin belichaamt in zijn choreografie echte emotie. En alle dansers gaan hier in mee. Het meest tedere moment was de korte pas de deux van Nicole Ward met Sophie Whittome. Samen wiegend, versmeltend en dan weer voorzichtig elkaar spiegelend zweefden de twee over de dansvloer. Dit was diep ontroerend.

 ZŌ is een voorstelling met twee ensembles – alle twintig dansers nemen deel aan de voorstelling, maar bij elke uitvoering neemt het ene ensemble de hoofdrol op zich terwijl het andere een bijrol vervult; bij de volgende uitvoering zijn de rollen omgedraaid. Zo was het bij Batsheva. Of ze het bij NDT ook zo doen blijft voor het publiek een geheim. Er is helaas geen kans om het stuk een tweede keer mee te maken – alle voorstellingen zijn terecht (!) uitverkocht.

Michael Klier

Foto’s: Rahi Rezvani

 

De recensie verschijnt ook op https://musicwork.shop/blog/