Buitenaards – danspoëzie bij NDT 1
NDT 1 Programma: Resonance. Jiří Kylián Mémoires d’Oubliettes; Crystal Pite The Statement; Marco Goecke Woke up Blind. Gezien: 10 oktober 2025, Amare, Den Haag.
Door Michael Klier
Jiří Kylián is de filosoof onder de choreografen. Zijn naam is onlosmakelijk verbonden met het Nederlands Dans Theater, waar hij 34 jaar aan verbonden was. In de in 2011 gemaakte documentaire ‘Mémoires d’Oubliettes‘ kijkt Kylián terug op zijn leven en carrière: zijn jeugd en opleiding in Praag, zijn vlucht naar Londen en de terugkeer naar zijn vader omdat de Praagse Lente aangebroken was. Toen had hij al een contract op zak om als danser te werken bij het Stuttgarter Ballett. Met de allerlaatste trein naar het Westen vertrok Kylián vanuit zijn vaderland naar Duitsland.
Kylián: vergeten herinneringen
Mémoires d’Oubliettes is eveneens één van zijn meer dan honderd choreografieën uit het jaar 2009. Het overdonderende stuk heeft diverse facetten. Het begint in het donker met de projectie van de titel in ouderwetse bioscoopletters. Stuk voor stuk vallen de letters naar beneden en vormen nieuwe woorden: moeder, vergeten, enz. Het projectiedoek bestaat uit dunne koorden (decorontwerp: Yoko Seyama) waaruit daarna de hoofden van 6 dansers tevoorschijn komen. Uit de speakers klonk de soundtrack van Dirk Haubrich: piano en strijkers onregelmatig onderbroken door harde geluiden.
Beckett en Ives
Na verloop van tijd waren er fragmenten te herkennen uit Charles Ives beroemde compositie The unanswered Question. En dan waren er de irritant blinkende blikjes die door steeds een ander danser over de dansvloer geveegd worden. Maar er klonk ook diabolisch lachen en tekst: Sabine Kupferberg en Kilián zelf citeren passages uit Samuel Becketts Worstward Ho. Het is een duister semantisch filosoferen met daarin het beroemde ‘Fail Better’.
Het regent blikjes
En niet in de laatste plaats waren daar de dansers: Yukino Takaura, Nicole Ward, Sophie Whittome, Emmitt Cawley, Scott Fowler en Surimu Fukushi. Zij verstrengelden hun lenige lichamen in paren. Hun snelle bewegingen leken soms op een bezweringsdans, dan weer op vervaagde geluksmomenten in slow motion. De sfeer van deze poëtische performance was beklemmend en melancholiek tegelijk. Aan het eind kwam er een hele stroom blikjes van boven het podium op geregend: de vergeten herinneringen.
Crystal Pite: kijk eens goed
Het realisme van het volgende stuk The Statement van Crystal Pite was haast beangstigend. Scott Fowler, Omani Ormskirk, Zenon Zubyk, Anna Bekirova dansten op, onder en rond een vergadertafel in nette zakenkleding. Op de puntgave tekst van Jonathon Young (uit de speakers) werd een verhitte discussie binnen een grote organisatie uitgevochten. De vier fantastische dansers huilden, vleiden, dreigden, en sprongen op elkaar. Het was adembenemende dans op het allerhoogste niveau. De brutaal oneerlijke strijd raakte onderwerpen als machtsvertoon en alternatieve waarheden: uit het leven gegrepen.
Jeff Buckley
Ik kende de singer-songwriter Jeff Buckley (1966-97) niet. Maar na het horen van de nummers You and I en The way young lovers do werd ik op slag fan van zijn muziek. Beide songs hebben op verschillende manieren met liefde, kwetsbaarheid en verlangen te maken. Ze vormen de akoestische basis voor Woke up Blind van Marco Goecke. Twee vrouwelijke en vijf mannelijke dansers bewandelden Buckley’s bedwelmende akoestische wereld met zijn vocale improvisaties en virtuoze opzwepende gitaarklanken. Als jonge honden stortten zij zich op elkaar en hun ongebreidelde gevoelens.
Goecke: een storm van emoties
Ze raasden met de voor Goecke zo typerende fladderende handen over het toneel, trokken bekken en liefkoosden elkaar. Goecke is dé meester van het zichtbaar maken van de menselijke binnenwereld. Humor, extase, woede en wanhoop volgden elkaar in hoog tempo op. Vooral de laatste buitenaardse solo van Luca Tessarini, die ook de première in 2016 danste, raakte me diep.
Een dansavond om nooit meer te vergeten!
Michael Klier
Foto’s: Rahi Rezvani, Joris-Jan Bos (Kilián)
Info:
www.amarel.nl
