London Sinfonietta o.l.v. Christian Karlsen. Solisten: Carina Vinke, mezzosopraan, Christopher Gillett, tenor, Nathalie Joachim, zang, Nora Fischer, voordracht, Klein stem, altviool, harmonica en elektronica. Programma: Hans Werner Henze, Voices (selectie), Klein, Siren* (arr. Sasha Scott & Klein), Karmit Fadael, My memories are louder than your missiles*, Nathalie Joachim, M anvi chante peyi m* (*= wereldpremière). Holland Festival, NTR ZaterdagMatinee. Gezien: 20 juni 2026, Concertgebouw, Amsterdam.

Door Michael Klier

 

‘Not in our name’ staat in rood druipende letters op de plexiglasschijf van waarachter Nora Fischer een aangrijpende aanklacht tegen de genocide in Gaza voordraagt. Ze doet dit vanuit haar emotie over haar voorouders die in de holocaust zijn vermoord. De tekst begint met de woorden: ‘I am writing this from the grave.’ Fischer heeft de tekst samen met de Nederlands-Israëlische componiste Karmit Fadael uitgekozen toen deze de uitnodiging kreeg om een protestlied te schrijven. Ze kwamen  uit bij deze tekst van Ezzideen Shehab, die als arts in Gaza werkt. Daarmee geven ze een podium aan een authentieke stem uit Gaza.

 

 

Drie wereldpremières

Klassieke concerten met een uitgesproken politieke boodschap zijn tegenwoordig zeldzaam. Dat was 50 jaar geleden wel anders. Componisten als Luigi Nono en Hans Werner Henze kwamen in hun composities duidelijk uit voor hun politieke mening. Het ijzersterke concept dat NTR ZaterdagMatinee en Holland Festival gezamenlijk voor dit programma hadden bedacht pakte perfect uit. Aan het in 1973 door Hans Werner Henze gecomponeerde Voiceshadden ze drie opdrachtcomposities gekoppeld. Waar Henze u.a. de politieke vervolging op Cuba en de oorlog in Vietnam in duidelijke bewoordingen aanklaagde, schreven Nathalie Joachim, Klein en Karmit Fadael tegen het onrecht in de wereld van nu.

 

 

Henze

Zo kreeg het concert ter ere van Henze die op 1 juli 100 zou zijn geworden, een beklemmende eigentijdse lading. Henze was een van de belangrijkste en muzikaal meest kosmopolitische componisten van de 20e eeuw. Toen hij in 2012 op 86-jarige leeftijd overleed, liet hij een groot oeuvre achter met 10 symfonieën en een lange lijst van balletten, opera’s en experimenteel muziektheater. In zijn zeer authentieke muzikale stijl gebruikte hij twaalftoonsmuziek, jazz en oude meesters zoals Monteverdi. In 1974 ging Voices in Londen in première, onder zijn eigen leiding uitgevoerd door London Sinfonietta.

 

 

Voices

Voices is een liedcyclus op politieke gedichten uit uiteenlopende bronnen en tijden. Het werk bestaat uit 22 op zichzelf staande nummers die afzonderlijk kunnen worden uitgevoerd. Henze componeerde op teksten van Brecht, Fried en Heine maar ook Tobino en Ungaretti. De liederen gezongen door mezzosopraan Carina Vinke en tenor Christopher Gillett werden begeleid door vijftien instrumentalisten, die zo’n zeventig instrumenten bespelen. Henze zei over dit werk: ‘De stemmen in de titel zijn die van jonge en oudere kunstenaars wier werk politiek geëngageerd is. Deze mensen geven om hun medemensen, om de huidige toestand van de mensheid in de wereld om hen heen en om alle problemen op het gebied van ras en klasse, waarin zij zelf vaak onvermijdelijk verwikkeld lijken te zijn.’

 

 

Londen Sinfonietta

De musici van waren voortdurend in beweging tussen de liederen. Zo speelde in één song de altviolist piano, en in een andere speelden de houtblazers percussie. MVinke begon in de Prison Song al met een grootste virtuoze presentatie van de extreme variatievermogen van haar mooie ver dragende stem. Percussionist David Hockings creëerde daaronder een angstaanjagend akoestisch soundscape. Dirigent Christian Karlsen had de cyclus helaas met vijf nummers moeten inkorten om het programma niet lang te laten worden. Jammer, omdat elk van deze miniatuurmeesterwerken een muzikale wereld op zichzelf presenteert.

 

 

Klein

Na de pauze begon de Londense ‘Outsider-muzikant’ Klein met haar compositie Siren. Ze zat op een extra podium rechts van het ensemble met haar elektrisch versterkte altviool. Ze begon in haar eentje met haar stem Britse politiesirenes na te doen. Het tatu tata eindigde in een lach, waarna ze aan haar geprepareerde altviool verontrustende geluiden ontlokte. De muziek die ze daarbij had gecomponeerd meanderde met weinig afwisseling voort: hard en zacht, op en neer. Later kwam er ook nog een politiefluitje aan te pas. Direct daarna begon Fadaels My memories are louder than your missiles.

 

 

Fadael

Fischer bleek al op het podium te liggen toen ze opstond, links boven achter het plexiglas. Met in haar hand een penseel en een potje rode verf, begon ze met haar voordracht waaronder ze de letters van ‘Not in our name’ streep voor streep neerzette. Fadaels indringende muziek stond duidelijk in de dienst van de tekst. Een militaire trom ging als rode draad door het stuk en de Celesta was eveneens duidelijk aanwezig. Faedal had de tekst licht ingekort waardoor het oorspronkelijke einde van Shehabs gedicht ontbrak. Maar Fischer liet in haar fantastische voordracht geen twijfel toe over welke gruwelen er in Gaza gebeuren.

 

 

Joachim

Ook de laatste première begon attacca. De Haïtiaans – Amerikaanse Nathalie Joachim zong in haar compositie over haar land. Dat is de betekenis van M anvi chante peyi m. Het stuk had een duidelijke structuur en de tekst was in de boventiteling makkelijk te volgen. Samen met de musici van London Sinfonietta was dit stuk de perfecte afsluiting voor een enerverende concertmiddag.

Michael Klier

Foto’s: Janiek Dam

 

Info:

https://www.hollandfestival.nl

 

De recensie verschijnt ook op https://musicwork.shop/blog/