Masterclass podiumpresentatie o.l.v. Gijs Scholten van Aschat, in het kader van het Masterclass Festival Amsterdam 2025. Gehoord: 17 september 2025, Concertgebouw Amsterdam, Kleine Zaal

Door Harry-Imre Dijkstra

 

Het idee was als volgt: zes jonge musici brengen hun instrument mee en de muziek die hen persoonlijk raakt. Gijs Scholten van Aschat en de musici gaan individueel aan de slag, waarbij de acteur al zijn ervaring en expertise op het podium inzet om de expressie en uitstraling van de musici te versterken. Uitgaande van het vakmanschap van Scholten van Aschat en het talent van de jonge topmusici beloofde dat al bij voorbaat een uiterst boeiende, levendige masterclass te worden.

 

De eenvoud van het natuurlijke

Van de zes voor dit seizoen uitverkoren muziektalenten in de serie Jonge Nederlanders ontbrak weliswaar violiste Charlotte Spruit, maar met de vijf overigen wist acteur Gijs Scholten van Aschat een uiterst aangename, lichtvoetige muziekavond te creëren, waarbij de muziek de hoofdrol speelde en de ‘master’ zijn eigen rol zo klein mogelijk maakte. Slechts bij zijn inleiding nam Scholten van Aschat, zeer tot genoegen van het matig toegestroomde publiek, de gelegenheid te baat om middels een korte voordracht uit de zogenaamde Mousetrap scène uit Shakespeare’s Hamlet duidelijk te maken wat nu wel en niet nodig is op het podium. De meest opvallende zinsnede daaruit is wellicht de aangave De eenvoud van het natuurlijke; zijn doel tijdens de lessen die al de hele dag plaatsvonden was voornamelijk om de jonge talenten een verbinding met het publiek te laten maken. Dat kon met verschillende elementen: uitleggen wie je bent, waarom je een bepaald stuk speelt, welk beeld kan je bij het publiek oproepen waardoor dit anders zal gaan luisteren.

 

 

Modeluitvoering

Cellist Thomas Prechal gaf direct een modeluitvoering van de opdracht: duidelijk maar toch ontspannen presenteerde hij zichzelf en zijn gekozen stuk: het eerste deel uit de Sonate voor cello van Kodály. Bij hem was de balans tussen vorm en inhoud zeer op orde, met grote expressie en een prachtige opbouw. Er zou nog meer rauwheid in zijn interpretatie mogen, soms wat meer tijd in de harmonische progressie, maar alles bij elkaar legde hij met zijn optreden de lat duizelingwekkend hoog voor de nog volgenden.

 

 

Charmant

Cosima Soulez Larivière had een bondige, charmante presentatie die eveneens weinig te wensen overliet. Scholten van Aschat miste enkel een duidelijkere beschrijving van haar afkomst en haar – zoals ze het zelf ook noemde – vagebondleven. Met een kort Largo uit de onbegeleide Vioolsonate van Pisendel leverde ze vervolgens een zeer verzorgde, zij het wat te veel beheerste interpretatie, die iets meer puls had mogen hebben. Maar de rust in haar spel en de aangename viooltoon die met gemak door de zaal zweefde, maakte het tot een fijn optreden.

 

 

Viool of altviool

Ook Cosima’s broer, altviolist Sào Soulez Larivière had een gelijksoortig strak verhaaltje voorbereid, maar bij hem miste volgens Scholten van Aschat wel een echt beeld; in het analyse-gesprekje kwam dat snel tevoorschijn. Sào had immers ooit een bewuste keuze moeten maken tussen de viool of de altviool, Sào liet dat idee gedwee door de master omvormen tot het beeld van een kamer met een bed waarop de twee instrumenten lagen. Ook Sào koos voor een heel kort werk, het Largo uit Vioolsonate nr. 3 van Bach. Met lichte en aangename tred kwam hij tot een fraai gekleurde uitvoering, die bij iets meer dynamisch onderscheid nog levendiger geweest zou zijn.

Broer en zus mochten aan het slot van de avond nogmaals aantreden voor een vertederende lezing van het Andante Cantabile uit Mozarts duosonate KV 424.

 

 

Hommage aan Bach

Klarinettiste Gerbrich Meijer begon haar introductie prikkelend met de vraag aan het publiek, wie weleens jaloers was. Zijzelf bekende in muzikaal opzicht vooral de instrumentalisten te benijden voor wie Bach wél muziek had geschreven. Om die reden was haar keuze voor de Hommage aan J.S. Bach van Béla Kovács logisch en zeker origineel. Bewonderenswaardig was de zeer ontwikkelde en warme toon in haar spel, maar de uitvoering zelf kwam erg onnatuurlijk over, met diverse pauzes tussen de frases die echt te lang waren en gebrek aan dynamische differentiatie, met name aan het slot dat toch echt forte dient te eindigen…

 

 

Lief publiek

Dan hadden we het nog niet over Shane van Neerden, een jonge Nederlands-Amerikaanse pianist die al danig van zich deed spreken de afgelopen seizoenen: hij won in 2024 de Dutch Classical Talent Award, hij trad als solist op met Phion en het Radio Philharmonisch Orkest en maakte twee solo-cd’s. Zijn eerste woorden ‘Lief publiek’ waren geweldig ontwapenend. Van Neerden nam, als derde in de rij van talenten, de tijd voor zijn inleiding maar vertelde al het belangrijks zo innemend en zelfs humoristisch dat de zaal direct kon voorvoelen iets bijzonders te gaan beleven. En de eerste klanken van het derde deel uit de Concord Sonata van Ives bewezen dat: hier zat een poëet, een jonge man die de muziek ter plekke leek te bedenken, die de vleugel etherisch en ook enorm groots kon beroeren zonder ook maar eenmaal de schoonheid van toon te verliezen. Deze pianist vertelde in zijn spel zóveel dat elke introductie vooraf eigenlijk overbodig was. De recensent zou zich wensen te horen wat er gebeurt als Van Neerden met Prechal samen gaat spelen…

Harry-Imre Dijkstra

 

Info:

De serie Jonge Nederlanders in de Kleine Zaal van het Concertgebouw trapt vrijdag 26 september af met het recital van klarinettiste Gerbrich Meijer. Overige data vindt u op de site van www.concertgebouw.nl