Haags Festival Klassiek achter de Duinen opent jubileumeditie gepassioneerd
Kamermuziekfestival Klassiek achter de Duinen. Muziek van Rachmaninoff, Bacewicz en Brahms. Marc Danel en Pieter van Loenen, viool; Dana Zemtsov en Lotus de Vries, altviool; Irena Josifoska, cello; Tobias Borsboom en Ralph van Raat, piano. Gehoord: 18 september 2025, Nieuwe Kerk in ‘s-Gravenhage
Door Harry-Imre Dijkstra
Avontuur, diepgang, hartstocht
De vijfde editie van het Festival Klassiek achter de Duinen had zich geen betere opening kunnen wensen. Met zeven puike musici werd het podium deze avond een plek voor avontuur, muzikale diepgang en hartstochtelijk spel. De fantastische entourage van de recent heropende Nieuwe Kerk in Den Haag, met dat gevoel van ruimte en intimiteit tegelijk en de voor het publiek zeer aangename zichtlijnen, voelde direct uitnodigend. Dat gevoel werd nog beter met de inleidende woorden van artistiek leiders Pieter van Loenen en Tobias Borsboom, die een zeer warm welkom boden. Ze hebben iets bereikt om trots op te zijn: niet alleen een volgepakte vierdaagse met zeer uiteenlopende kamermuziek met vele gerenommeerde musici, maar ook aandacht voor jong talent, een masterclass, een filmvertoning en een lezing, informele gesprekjes met de musici vooraf, nog los van diverse muzikale activiteiten in bijvoorbeeld de Haagse Transvaalbuurt. De woorden van de Haagse wethouder Cultuur bevestigden dit alles nog eens.
Borsboom & Van Raat
De muzikale opening was een diepe persoonlijke wens van pianist Tobias Borsboom: hij raakte ooit volledig betoverd, toen hij getuige kon zijn van twee pianisten bij de voorbereiding op en uitvoering van de Eerste Suite op. 5 van Sergej Rachmaninoff. Nu mocht hij dit stuk zelf gaan spelen met collega Ralph van Raat. Van Raat, die natuurlijk vooral faam geniet als bevlogen voorvechter van hedendaagse muziek, had bij de eerste tonen reeds een blik die verried dat het voor hem stevig aanpoten zou worden. Van meet af aan lag de rust in de dichterlijke en breed-warme klanken van Borsboom in zijn tweede partij. Ondanks de lichte onwennigheid in het samenspel wist het duo toch zeer mooi de verwantschap tussen Rachmaninoffs vroege stijl en die van Tsjaikovski, aan wie Rachmaninoff het werk had opgedragen, uit de partituur op te laten stijgen.
Tegen het einde van deel 2 kwam er veel meer eensgezindheid in het duospel en volgde een heldere uitvoering van het prachtige langzame deel, dat Rachmaninoff baseerde op het gedicht Tranen van Fjodor Tyutsjev (tevens door vele andere Russische componisten gebruikt). De finale neigde met het klokgebeier wat frenetiek te worden, maar er was ook overgave bij de spelers. Na het slot was bij Van Raat enige opluchting te bespeuren. We mogen natuurlijk niet vergeten dat dit een festival is, met ruimte voor experiment, en de keuze voor dit spannende, niet zo vaak gespeelde openingswerk valt daarom temeer te prijzen.
Bacewicz
Bij de uitvoering van het behoorlijk dissonante, maar voortreffelijk geconcipiëerde Pianokwintet nr. 2 van Grazyna Bacewicz was van meet af aan duidelijk, dat aanvoerder Marc Danel zich prinsheerlijk voelde in deze materie en het ensemble vloeiend en zelfs gloeiend op sleeptouw nam. Met zeer fraaie bijdragen van celliste Irena Josifoska en enorme focus bij de middenstemmen was onmiddelijk duidelijk, dat hier een zeer gedegen voorbereiding op was geweest. Dit samenstel wist werkelijk als een eenheid over te komen, met de solide bijdragen van pianist Tobias Borsboom werd het in zijn geheel een machtige ervaring. Waar in deel twee de neo-klassieke glimlach van de componiste al even achter het gordijn piepte, werd in deel drie dankzij de energieke en opgewekte uitvoering de muziek zelfs speels. Speelsheid uit zulke complexe muziek toveren lukt alleen een heel goed stel musici…
Geweldige apotheose
Bij het machtige Strijkkwintet op. 111 van Johannes Brahms gingen de remmen volledig los en mocht het publiek een zinderende uitvoering beleven. Er werd in de zaal zelfs gegrinnikt en in het ensemble op zijn minst geglimlacht om de af en toe verwoestend uithalende primarius Danel, die hier zijn finest hour leek te beleven. Bij zoveel gepassioneerd spel – vooral niet mogen we nalaten het innige altvioolduo Zemtsov-De Vries! Te noemen – vallen soms wat splinters en spaander, maar dat was bij deze uitvoering, die af en toe kookte als een hoogoven, volstrekt irrelevant. Hier werd de muziek beleefd en was men absoluut niet uit op showmanship. Een geweldige apotheose van een gedenkwaardige avond.
Meer festivaloptredens tot en met zondag 21 september, hier te vinden:
