Ensemble Le Nuove Musiche verwarmt de oren liefdevol
‘Spiegels van de ziel – Madrigalen recht uit het hart’. Muziek van De Wert, Leonarda, Monteverdi, Frescobaldi en Strozzi. Le Nuove Musiche o.l.v. Krijn Koetsveld. Gehoord: 14 september 2025, St. Aegtenkapel Amersfoort
Door Harry-Imre Dijkstra
Vocale muziek uit de 17e eeuw
Lopend naar de oude binnenstad van Amersfoort, biedt de korte wandeling via de Bloemendalsestraat naar ’t Zand al de perfecte inleiding tot het concert. Vele oude gevels langs de traag slingerende straten hebben minstens zo’n oude historie als de muziek die vanavond op het programma staat. Ensemble Le Nuove Musiche brengt al bijna twintig jaar vocale muziek uit de vroege 17e eeuw en maakt programma’s met prikkelende thema’s. Zo had het de afgelopen seizoenen het programma ‘Tre donne’, rond drie bekende Italiaanse zangeressen in 1600.
Ogen als spiegels van de ziel
In de huidige toernee is het thema ogenschijnlijk eenvoudig: madrigalen die het hart raken en waarbij de rol van de ogen als spiegels van de ziel in de menselijke beleving centraal staat. De St. Aegtenkapel lijkt er de perfecte en sfeervolle locatie voor te zijn, al doet de smalle moderne podiumdeur voor de artiesten temidden van al het oude hout en de gebrandschilderde smalle ramen erg onelegant aan. Opkomen duurt dan ook even, maar daar staan ze: sopranen Jennifer van der Hart en Wendy Roobol, alt Tobias Segura Peralta, tenor Falco van Loon, bas-bariton Matthew Baker, gambiste Cassandra Lockhart en clavecinist en ensembleleider Krijn Koetsveld. Na een korte en prettige inleiding van sopraan Jennifer van der Hart – gedurende het programma zal elk ensemble-lid een keer zijn of haar zegje doen – klinken drie madrigalen van Giaches de Wert, de componist en kapelmeester onder wiens leiding Claudio Monteverdi in Mantua werkte. Na een wat ingehouden eerste lied, bereikt het ensemble a capella in het derde lied reeds een vocale glans die het publiek verwarmt.
Monteverdi als vocale goudsmid
Van Isabella Leonarda, de kloostercomponiste uit de 17e eeuw, klinkt het eerste instrumentale werk: de Twaalfde Sonate voor viola da gamba en clavecimbel. Hoewel dansant door het duo gespeeld, blijkt het instrument van Krijn Koetsveld toch wat fors in klank en vallen de vriendelijke klanken die Cassandra Luckhart maakt soms in het niet.
Daarop maakt het zeer fraai a capella gezongen madrigaal ‘poiché del mio dolore’ van Monteverdi direct duidelijk dat hij de vocale goudsmid is in dit genre: de harmonieën zijn zó rijk en kunstig verdeeld over de vijf stemmen en de ritmische cadans maken het werk direct zó levendig. In het madrigaal ‘Vorrei baciarti – ik zou je willen kussen’, waarin twee stemmen zich als één persoon uiten, krijgen Jennifer van der Hart en Tobias Segura Peralta de kans hun individuele vocale klasse te horen: de sopraan vol zachtheid en de alt met sonoriteit en een ontspannen prachtige hoogte. In een ander, zeer evenwichtig en fijngestemd duet soleren Falco van Loon en Matthew Baker. Een vermoeden dat al eerder op de avond gevoeld werd, wordt in dat laatste duet en zeker ook in het afsluitende ‘Lamento d’Arianna’ van Monteverdi in de vijfstemmige versie bevestigd: een theorbe erbij zou het fundament van de harmonieën meer diepte gegeven hebben dan clavecimbel en gamba nu samen konden bieden.
Bas Ramselaar
Na de uitvoering van het Lamento, met ruime expressie en prachtige contrasten, volledig rechtdoende aan de intieme en liefdevolle inhoud van het gehele programma, rest nog een nagedachtenis: ensemblelid Bas Ramselaar ontviel het ensemble dit jaar. Hij was baszanger en had een grote liefde voor de muziek van Monteverdi. Een van zijn lievelingsmadrigalen klinkt daarom als toegift; na al het bezongen verlangen, het smachten en treuren om de liefde is het dankzij een begeesterde uitvoering van de vocalisten vooral de ontroering die diep binnenkomt bij ‘Sfogava con le stelle‘.
Harry-Imre Dijkstra
Info:
Het programma ‘Spiegels van de ziel’ is nog te zien op vrijdag 19 september 20.00 in de Waalse Kerk in Amsterdam.
