Operafestival Nijetrijne neemt 24 augustus afscheid met heerlijk vermaak op niveau.

Opera ‘Ontvoering of Bevrijding’, Nederlandse versie van ‘Die Entführung aus dem Serail’ van W.A. Mozart. Nienke Otten, sopraan (Konstanze); Wineke van Lammeren, sopraan (Blondchen); Pim van Drunen, tenor (Belmonte); Erik Slik, tenor (Pedrillo); Bart Driessen, bas (Osmin); Pieter Hendriks, bariton (Bassa Selim). Ensemble Nijetrijne o.l.v. Vaughan Schlepp; Nynke van den Bergh, regie. Gehoord: 16 augustus 2015

Door: Harry-Imre Dijkstra

 

Het mag een unicum genoemd worden, wanneer je als publiek gediplomeerd een voorstelling verlaat! Op het Friese buiten Nijetrijne, waar zich na een kwartiertje lopen door de natuur een tribune en een speelveld bevindt naast de woning van initiatoren en producenten Yvon Scheper en Frits van Servellen, werden diverse toeschouwers tijdens de laatse akte bedeeld met een certificaat tot coach in De nieuwe wijsheden van Bassa Selim. Wie de drie stelregels theatraal beziet, heeft direct een aardige samenvatting van de boodschap die de voorstelling ‘Ontvoering of Bevrijding’ uitdraagt:

1.Verwacht niets van geld, status of spiritualiteit

2.Het leven heeft geen betekenis

3.Wees aardig en ontvang liefde in vertrouwen

 

 

Geen vooroordelen over vrouwen en vreemdelingen

Terugkijkend op de periode waarin Mozarts opera ontstond, in de tijd van de Verlichting, zou zeker de laatste regel Mozart zelf aangesproken hebben, de tweede regel zou hij waarschijnlijk slechts beamen in het licht van zijn katholieke geloof. Maar indien hij de voorstelling in Nijetrijne had kunnen zien, zou hij zeker net zo smakelijk hebben gelachen om de in hedendaagse jas gestoken satire op ons huidige leven als het talrijke publiek! Maar dat Bassa Selim uit zijn spreekrol zou vallen en ook gaat zingen…

 

 

De rolverhoudingen tussen de zogenaamd nobele Belmonte en zijn geliefde Konstanze, assistente Blondchen en haar geliefde Pedrillo, bediende Osmin en zijn heer Bassa Selim blijven goeddeels gelijk aan het origineel, maar voor het overige is het verhaal en een deel van de morele inhoud aan de kant geschoven: hier spelen geen vooroordelen over vrouwen en vreemdelingen en er hoeft ook geen verre reis naar de Turkse kust in de 16e eeuw ondernomen te worden. Nee, de naar zijn ontvoerde geliefde zoekende Belmonte hoeft slechts aan te kloppen bij een lokale commune annex geestelijke wellness, waar Bassa Selim poogt zijn gasten te verlossen van de moderne stressfactoren en de dwangmatige invulling van het saaie luxe-bestaan. Maar de dames voelen zich bekocht, vinden hem een charlatan en Osmin opdringerig. Gauw terug naar het yuppenleven – hoewel Blondchen al haar eigen plan heeft van de toekomst…

 

 

Corrupt kwaadaardig virus 

De oorspronkelijke ontsnappingsscène van de vier geliefden is een uiterst kolderiek kantelpunt in de voorstelling: de protagonisten vinden de opera veel te lang duren en willen niet eens meer ontsnappen, maar liever snel naar de moraal aan het einde, met behulp van een door AI gefabriceerd tekstje. Daarvoor steekt Osmin, ontwaakt uit zijn dronkenschap, een stokje: de aria ‘Ha, hier will ich triumphieren’ – ‘Kijk toch even wie er hier is, een corrupt kwaadaardig virus’ – laat hij zich niet afnemen! Dreigend met geweld en afgevend op de moderne techniek, moet Bassa Selim hem zingend tot bedaren brengen.  Ook moet hij bekennen dat hij niet in staat is gebleken zijn bezoekers te kunnen verlichten; die verlichting moeten ze thuis vinden…

 

 

 

Schoonheid ontsloten

Met het grasveld als speelvloer en het water van de rivier De Scheene als aanlegplaats voor de retraites namen alle zangers de kans om in die ruimte met opgerekte gebaren en bewegingen hun rollen vermakelijk en dik aangezet in te vullen. Met een volledig nieuwe invulling van de oorspronkelijke handeling, ingekorte muziek en in het Nederlands gezongen is een hoogst geslaagde voorstelling gecreëerd, die natuurlijk niet vergeleken mag worden met een reguliere opera-uitvoering. Hier zorgde het hechte spel van de zangers, met gewiekste grapjes, terzijdes en het betrekken van het publiek voor een heerlijk ontspannen geheel, stevig ondersteund door een fraai en energiek spelend ensemble (opgesteld in een oosterse marktkraam!), geestdriftig voortgejaagd door pianist Vaughan Schlepp. Vocaal was er ook veel verrassends: voor sopranen Nienke Otten en Wineke van Lammeren leken de rollen geknipt en vocaal perfect passend. Ze hielden hun bijdragen licht, buigzaam en vol rust, niets werd geforceerd. Bij de tenoren verliep het bijna net zo goed en was het plezier dat de heren met name in hun onderlinge interactie hadden goed voelbaar. Onmiskenbaar was de berg podiumervaring die in de interpretaties van de lage stemmen Bart Driessen en Pieter Hendriks huisde: met weinig handeling en sterke vocale expressie ontsloten zij de schoonheid van Mozarts partituur volledig. Osmins befaamde aria was de parel van de middag, dat mag gezegd.

 

 

Laatste kans

 Met zo’n leuke en actuele voorstelling was het publiek natuurlijk geheel ontvankelijk voor de gezellige maaltijd na afloop, want dat is traditie bij Opera Nijetrijne. Een festival dat zal ophouden te bestaan na de laatste voorstellingen dit weekeinde.

 

Wie het echt nog een keer mee wil maken, misschien kan dat vanmiddag nog op 24 augustus (allerlaatste voorstellling!), doe een vriendelijk verzoek of er nog een stoeltje bij mag via: info@operanijetrijne.nl