Rietveld Ensemble laat het publiek kamermuziek echt beleven

Kamermuziek onder de Dom – werken van Bruch, Ireland en Schumann. Rietveld Ensemble: Nancy Braithwaite, klarinet; Elisabeth Perry, viool; Richard Wolfe, altviool; Matthias Naegele, cello; Toru Oyama, piano. Gehoord: 3 mei 2026, Marnixzaal Utrecht

Door Harry-Imre Dijkstra

Al vele seizoenen presenteert het Rietveld Ensemble in de Marnixzaal van muziekschool Domplein in Utrecht een zonderlinge kamermuziekserie; zonderling vanwege de programmering en het spelniveau. De serie Kamermuziek onder de Dom biedt een complete doorsnede van de muziekgeschiedenis: een vaste kern van zonder uitzondering uitstekende en zeer ervaren musici speelt in wisselende bezetting, van duo tot nonet, met gastspelers en –zangers repertoire vanaf de 18e eeuw tot nu, met diverse opdracht-composities van hedendaagse componisten. Zo vallen vele mooie werken uit het standaardrepertoire te genieten naast onbekendere muzikale parels.

In het Rijk van Emotie

Met een selectie uit de Acht Stücke op. 83 van Bruch openden de klarinettiste, altviolist en pianist het concert, met zóveel innerlijke rust in de uitvoering, dat direct dat zeldzame gevoel van een huiskamer in de zaal ontstond. In de speelwijze geen enkel uiterlijk vertoon, de muziek kwam tot leven en zwelde aan vanuit de instrumenten. Toru Oyama bracht de openingsarpeggio’s van de Rumänische Melodie opmerkelijk klein en vloeiend, waarna Richard Wolfe  warm-omfloerst op zijn altviool een intiem verhaal kon vertellen. Eindelijk werd dit werk eens romantisch-exotisch en niet volks verklankt. In een bewonderenswaardige interactie, die je eigenlijk trialoog zou kunnen noemen, werd er verfijnd gemusiceerd en durfde men de dynamische verschillen ook a-synchroon tussen de intrumenten te laten verlopen. De titel van de avond, In het Rijk van de Emotie, werd met deze opening gelijk recht gedaan.

Jonge hond

Het tweede werk van de avond, het Trio voor klarinet, cello en piano van John Ireland, heeft een onstuimig karakter, met speelsheid en een wat naïeve levendigheid, die met name door cellist Matthias Naegele flink aangezet werd. In de compositie van de toen jonge componist blijkt zelfs bij deze uitstekende uitvoering niet alles even goed uitgedacht te zijn, en zijn sommige pauzes en muzikale abrupte afslagen niet voldoende ingepast in het geheel. De rolverdeling is ook ietwat archaïsch: de klarinet en viool bespelen elkaar in melodieën, de pianist verzorgt de motoriek en dynamiek. De enige troef voor de pianist is de naar impressionisme neigende kleurvulling van de begeleiding, die dan wonderlijk mengt met de wat directe melodielijnen. En die troef speelde Toru Oyama ten volle uit. De finale overtuigt het meest: een sober motief op de cello con sordino vormt de kern voor vele variaties in de omspeling, tempo en karakter. Een rhapsodisch geheel, dat aan het ensemble nu eindelijk de kans bood om met verve te laten horen hoe mooi de partijen organisch in elkaar kunnen grijpen.

Romantiek ten top

Natuurlijk behoort het Pianokwartet op. 47 van Robert Schumann tot de grootste standaardwerken voor de bezetting strijktrio met piano. Het stuk is een en al vuur en beweeglijkheid in volmaakte balans! En wat was het fijn, dat het Rietveld Ensemble onder leiding van Elisabeth Perry steeds het perfecte tempo voor elk deel koos: in het eerste deel letterlijk een eloquent tempo, welsprekend en met ruimte voor dynamische expansie, alle details goed te volgen makend. Hooguit zou er iets meer branie uit dat deel gehaald mogen worden, maar hier werd gespeeld vanuit zeer rijpe kamermuzikaliteit. Na een beheerst en verfijnd Scherzo kwam hét moment voor de cellist: die diepgevoelige solo-melodie in het Andante cantabile – waarvoor wel de C-snaar een halve toon omlaag verstemd moet worden…In het meerstemmige lijnenspel leken niet alle noten volkomen op hun plek te zitten, maar die gedachte werd volkomen weggeveegd door de reprise van de cellomelodie, die door Naegele uiterst gevoelig en ontroerend gespeeld werd. De Finale, met een lekkere beet op het vivace tempo, was volkomen evenwichtig in het ensemblespel en de zeer goed opgebouwde slotmaten werden met een glimlachende Perry afgestreken.

Wat een voortreffelijk samenspel! Je zou bijna zeggen: een gratis les kamermuziek maken! Dus waar zijn die muziekstudenten?! Tijd om het Utrechts Conservatorium eens wakker te schudden? Zodat er tenminste leergierigen komen naar het volgende concert, op 31 mei om 19.30 op dezelfde locatie, met Nonetten van Martinu, Onslow en Sacco.

Harry-Imre Dijkstra

Info:

https://rietveld-ensemble.com/images/Jaarprogramma_Nieuwsbrief_definitief.pdf