Dresden Frankfurt Dance Company, choreografie: William Forsythe (Undertainment) / Ioannis Mandafounis (Lisa) / Programma: Double Bill.  Gezien: 7 juli 2025 ITA.

Door Michael Klier

‘Ambachten zijn iets dat je steeds opnieuw moet leren. Je bent nooit klaar.’ Dat zei William Forsythe, een van de invloedrijkste choreografen van de twintigste eeuw 15 jaar geleden. De danser en choreograaf begon naar eigen zeggen al in 1963 op school met choreograferen. Tien jaar later startte hij zijn carrière als professioneel choreograaf in Stuttgart. Zijn werk heeft het ballet getransformeerd naar een dynamische, hedendaagse kunstvorm.

 

Revolutie in de dans

‘Ons ‘vakgebied’ bestond slechts uit een paar verspreide punten: je had Pina Bausch, Martha Graham, Merce Cunningham. Vandaag de dag heeft de revolutie in de dans overal voet aan de grond gekregen.’  Forsythe stond van 1984 tot 2004 aan het roer van Ballett Frankfurt en leidde daarna The Forsythe Company van 2005 tot 2015, die later de Dresden Frankfurt Dance Company (DFDC) werd. Ioannis Mandafounis, ooit danser bij The Forsythe Company, is daar nu artistiek directeur.

 

 

De kracht van improvisatie

Dit voorjaar maakte Forsythe voor zijn oud gezelschap voor het eerst een nieuw werk: Undertainment. Deze week was het op Julidans samen met een werk van Mandafounis te zien onder de naam Double Bill. Undertainment bestaat geheel uit improvisatorische constructies. Net als in een caleidoscoop ontstaan op de kale dansvloer patronen die altijd onvoorspelbaar en verrassend zijn. Er komt geen muziek aan te pas.

 

Geometrische basisopstellingen

De 14 dansers van de DFDC introduceerden aan het begin bewegingspatronen die ze van elkaar overnamen en vervolgens radicaal omvormden. In Amsterdam begonnen ze met kleine arm- en handbewegingen. Uit verschillende geometrisch uitgestippelde groepsopstellingen (7 tegenover 7; een open rechthoek gevormd uit 3, 8 en weer 3) kaatsten de dansers steeds nieuwe bewegingsimpulsen heen en weer. De wisselende impulsgevers werkten vaak met hoorbaar ritmisch ademen. Daarnaast werd ook geschreeuwd, gefloten en bij wijze van percussiebegeleiding tussen de vingers door geblazen.   https://www.youtube.com/watch?v=UGjuJx4H2ls

 

 

 

Schitterende kost voor het oog

Het geheel was meer dan een geniale vingeroefening. Vooral de interacties tussen de dansers, hun duetten en trio’s wisten emoties los te maken. Hoe de armen van de één een directe lijn vormde met een ander was schitterende kost voor het oog. En dan de soli: stuk voor stuk virtuoze hoogstandjes boordevol individuele expressiviteit. En toch leekUndertainment  niet af. Misschien heeft het nog uitvoeringstijd nodig voordat het een werkelijk overtuigend afgewerkte voorstelling wordt.

 

 

Osip Mandelstam

Na de pauze volgde Lisa van Mandafounis. Zijn zogeheten ‘live-choreografie’ maakt het de dansers mogelijk om ter plekke op elkaar te reageren en zo een steeds aangepaste choreografie te creëren. Zijn dansers kiezen zelf wanneer ze het podium betreden en verlaten, dat maakt de dans spontaan en energiek. Onder het dansen citeerden sommige dansers gedichten van Osip Mandelstam, een Russische dichter, essayist en criticus van de Sovjetregering.

 

 

Gabriel Faurè

Gedanst werd in historische kostuums uit de jaren dertig, wat een visueel bad schepte met de teksten. Op de verder lege dansvloer stonden een vleugel en een helling die beiden meegenomen werden in de loopwegen van de dansers. Pianist Gabriele Carcano speelde even moeiteloos als expressief verschillende pianowerken van Gabriel Faurè. Diens hoogromantische, zeer gevoelige muziek bood samen met de op zijn Russische en Engels sfeervol voorgedragen gedichten een ideaal tapijt voor DFDC’s expressieve dans.

 

 

Confetti als tv-sneeuw en geschreeuw

Lisa was een vuurwerk van elegante loopjes, verrassende balletsprongen en hartstochtelijke ontmoetingen. De dansers katapulteerden zich in een roes. Het tempo werd hoger, de loopjes vooral rond vleugel en helling risicovoller. Sommige dansers dansten als buiten zichzelf. Maar Mandafounis wilde geen happy-end. Zijn droomachtig dansspektakel eindigde met een metalen confettiregen en keiharde herriemuziek. De dans verstijfde, de dansers overschreeuwden zichzelf en waren al gauw niet meer te verstaan.

En toch ging ik enthousiasmeert naar huis. Dans zal zich blijven ontwikkelen. En we zijn nooit klaar met leren.

Michael Klier

Foto’s: Dominik Mentzos

 

William Forsythe

Deze recensie verschijnt ook op https://musicwork.shop/blog/