over-dit-nummer-6-2025
Muziek is het labyrint van de liefde, waarin geliefden zichzelf verliezen en elkaar opnieuw vinden. Zo luidt een Frans aforisme uit de 18e eeuw. John Cage zei het zo: ‘In het labyrint van klank zijn wij zowel de zoekenden als de gezochten.’ De Italiaanse schrijver Italo Calvino zag verwantschap tussen het labyrint en de fuga: ‘Beide zijn manieren om door orde te dwalen.’ Maar in het innerlijk van de meeste kunstenaars heerst nu juist geen orde, maar een verwarrende hoeveelheid aan ideeën, gedachten, geluiden, woorden, beelden en emoties. Brancusi schijnt gezegd te hebben: ‘De kunstenaar is geen mens die in rechte lijnen leeft; zijn pad is een labyrint, en muziek is zijn kompas.’ Tegen Satie zei hij: ‘Jij en ik, we werken beiden in stilte, in ritme, op zoek naar hetzelfde geheim.’
En die zoektocht door het labyrint van het innerlijk naar de ‘zuivere vorm’ is in feite wezenlijk voor alle kunst. Het labyrint speelt al de hoofdrol in Monteverdi’s Klaagzang van Ariadne, uit zijn grotendeels verloren gegane opera L’Arianna uit 1607.
Dwalen door het labyrint is ook onvermijdelijk voor elk mens die op zoek is naar zingeving, de betekenis van religie en de waarde van muziek, letteren en kunst. Antoine Bodar zegt hier tegen het einde van een jaar vol oorlog en ellende mooie dingen over. Mozart viel van nature samen met de essentie, Sjostakovitsj en Brecht stelden zich in hun muziek teweer tegen onrecht, Tsjaikovski groef diep in de ‘waarheid’ van emoties en de Leo Smit Stichting komt op voor ‘verboden componisten’. Anna Clyne ruilt noise in voor de melodie, Nijetrijne vraagt om een vervolg en Roel Verburg lacht de ellende van het bestaan doodleuk weg. Onze jazz-serie met unieke foto’s van Paul van Riel pakken we in 2026 weer op.
En vergeet niet te reageren op de 2e ronde van onze actie ‘Win een goddelijke fles wijn!’ Volg de rode draden in dit laatste nummer van het jaar en blijf ons lezen en steunen, want aan u dankt De Nieuwe Muze haar bestaan. Het is nog wat vroeg, maar toch wensen wij u met de Christmas Caroll van Bach alvast fijne feestdagen en een voorspoedig nieuwjaar!
Wennneke Savenije
