Op 6 augustus gaat in The Movies in Amsterdam de film Primavera – Vivaldi en ik, een Italiaans kostuumdrama  van regisseur Damiano Michieletto, in première. , Erik Fokke zag de voorvertoning en schreef een recensie over het verhaal van de ontmoeting van twee zoekende zielen: de jonge en getalenteerde violiste Cecilia, een wees op zoek naar haar eigen identiteit, en de componist Antonio Vivaldi, een man die wordt meegesleept door zijn creativiteit en het talent van Cecilia. Primavera is gebaseerd op de roman van Tiziano Scarpa en is het speelfilmdebuut van operaregisseur Damiano Michieletto. De film werd geselecteerd voor het Toronto Filmfestival en werd onderscheiden met drie David di Donatello awards (Beste Muziek, Beste Geluid en Beste Kostuum).

Voorstellingen vinden plaats om 11.15 uur, 16.00 uur en 20.50 uur.  De film is vanaf 6 augustus ook te zien in Pathé City, Pathé City en De Filmhallen  in Amsterdam

 

 

 

Synopsis:

Venetië, 18e eeuw. De 20-jarige Cecilia (Tecla Insolia) is een getalenteerde violiste die het grootste deel van haar leven in het weeshuis Ospedale della Pietà heeft gewoond. De kunst heeft haar ogen geopend, maar niet de deuren van het weeshuis; het is de enige plek waar ze kan optreden, achter een traliewerk voor de rijke geldschieters. Alleen een huwelijk lijkt een uitweg te bieden. Cecilia’s leven verandert wanneer een nieuwe vioolleraar haar aan een ander bestaan laat ruiken. Zijn naam is Antonio Vivaldi (Michele Riondino). Onder zijn begeleiding vindt zij de moed om los te breken en haar eigen muzikale passie na te jagen.

 

Filmrecensie Primavera

 

Door Erik Fokke

 

Cecilia is een van de weesmeisjes in het Ospedale della Pietà in Venetië waar muziekles dagelijks op het programma staat. Caecilia kent haar echte naam niet, heeft geen bezit, noch familie. Wat ze wel heeft is veerkracht, ambitie en talent. Een diep gekoesterde droom krijgt vleugels als Antonio Vivaldi in 1703 wordt aangesteld om het vioolonderwijs in de Ospedale naar een hoger niveau te brengen.

.

 

De republiek Venetië was in de zestiende eeuw een van de meest welvarende steden ter wereld.  En economische bloei stimuleert de kunsten. In de Gouden Eeuw was dat in Amsterdam de schilderkunst, in Venetië was het de muziek die grote namen voortbracht zoals Claudio Monteverdi, Francesco Cavalli en Giovanni Gabrieli.

 

 

Door ontoereikende gezondheidszorg, intensieve zeevaart, oorlogen en prostitutie ontstonden er in Venetië verschillende weeshuizen. De Ospedale della Pietà was de oudste en werd al in de veertiende eeuw opgericht. Ergens eind vijftiende eeuw ontstond de mogelijkheid dat ongewenst zwanger geraakte vrouwen via een speciaal luikje een kind anoniem aan de nonnen konden overdragen die voor de Pietà werkten.

 

 

Uniek was dat de ospedali in Venetië meisjes dagelijks muziekonderricht gaven; de jongens kregen meestal een vakopleiding. Op die manier werden er talloze vrouwelijke zangers en musici opgeleid. Met de opbrengsten van uitvoeringen tijdens kerkdiensten en concerten konden de kosten van de ospedali deels worden gedekt. Hoe beter de muziek, des te drukbezochter de kerk.

Er was concurrentie en er werd geïnvesteerd in goede muziekdocenten en ook in steeds betere en een grotere variatie aan instrumenten. Al voor de aanstelling van Vivaldi had de naam Ospedale della Pietà een alom bekende klank door het goede koor en ook vanwege het feit dat het strijkorkest geheel uit vrouwen bestond, de figlie di coro. Uit heel Europa kwamen bezoekers. Met de benoeming van de ambitieuze Antonio Vivaldi zou dat niet minder worden. De indrukwekkende vrouwenensembles van de Pietà trokken steeds meer bewonderaars, rijke en belangrijke personen evenals nieuwsgierige reizigers. Al die tijd bleven de zangers en muzikanten verborgen achter de muren van de Pietà en het traliewerk aangebracht op een balkon van de kerk gelegen naast de Pietà.

 

 

Het bijzondere verhaal van de zangers en de muzikanten van Ospedale della Pietà heeft de laatste jaren een golf aan romans opgeleverd. Van Barbara Quick was er in 2007 Vivaldi’s Virgins, Van Rosalind Lakers hand verscheen in 2008 The Venetian Mask en van Peter Schneider in 2022, Vivaldi und Seine Töchter. In het Engels verscheen in 2011 een vertaling van de roman Stabat Mater van de Italiaanse schrijver Tiziano Scarpa.

 

 

Wat betreft de gekozen invalshoek en thematiek van de film Primavera heeft scenarioschrijver Ludovica Rampoldi zich gebaseerd op het boek van Scarpa. Evenals in het boek heet de protagonist in PrimaveraCecilia. Hun verhaal is niet op een specifiek feitenrelaas gebaseerd; het gaat vooral om het drama. In de andere genoemde romans heet de hoofdpersoon Anna Maria (dal Violin) en die heeft wel echt bestaan.

 

Repetitie in de Ospedale della Pietà onder leiding van maestro de’ concerti Vivaldi

 

In weelderige en af en toe zelfs adembenemende beelden, soms in een intiem clair obscur, brengt regisseur Damiano Michieletto op empathische wijze een zintuiglijk voelbare sfeer tot leven. De aankleding is prachtig. Je zou Primavera zelfs een kostuumdrama kunnen noemen. De rode, uniforme kleding die de meisjes dragen is trouwens authentiek. De muziek is voor het grootste deel origineel voor de film gecomponeerd door de uit Umbrië afkomstige componist Fabio Massimo Capograsso. Van Vivaldi’s omvangrijke output van meer dan 750 opusnummers, wordt er maar een handvol ten gehore gebracht. Hoe mooi over het geheel genomen Primavera ook is gefilmd, de openingsbeelden van de film voorzeggen in een notendop al dat de onderhuidse hardheid van de verstikkend wereld waarin de meisjes in de Pietà leven, niet weggemoffeld zal worden. Een groepje figlie di coro staat vertederd te kijken bij een aantal pas geworpen kittens die voor het eerst bij hun moeder proberen te drinken. Dit moment wordt wreed verstoord door een akelig streng ogende en bestraffend sprekende non. Ze haalt de kittens ruw weg, stopt ze in een jutenzak die ze daarna stevig dichtknoopt en in een vuilnisbak gooit.

 

 

Een van figlie di coro midden in deze verstikkende wereld is Cecilia, een uitzonderlijk getalenteerde violiste die droomt van vrijheid en een diep verlangen koestert naar antwoorden over haar afkomst. Ze houdt zichzelf op de been door ’s avonds in het geheim brieven te schrijven aan haar moeder die nooit gekend heeft. Haar uitzichtloze leven verandert ingrijpend vanaf het moment dat Vivaldi als nieuwe viooldocent zijn intrede doet in de Ospedale. Onder Vivaldi’s begeleiding ontdekt Cecilia niet alleen de volle kracht van haar muzikale talent, zij weigert nog langer onzichtbaar binnen de muren van de Ospedale te blijven. Langzaam vindt zij de moed om zich te verzetten tegen het lot dat voor haar werd bepaald. Dat lot kan afschuwelijk zijn. Het verzet van Cecilia krijgt een aantal onverwachte wendingen.

 

 

Primavera is een bijzondere film. Muziek speelt vanzelfsprekend een grote rol, met prachtig gefilmde uitvoeringen, zoals bijvoorbeeld tijdens het concert voor het historische bezoek van koning Frederik van Denemarken en Noorwegen aan de Pietà. Het ‘vioolduel’ tussen Cecilia en Laura is een overtuigende demonstratie van muzikaal talent dat tot het uiterste wordt uitgedaagd. De uitkomst van het duel is te verwachten maar je kunt het interpreteren als paradoxaal. Terwijl Vivaldi kiest voor een violiste die zelf niet uit is op lof en applaus, verlangt hij dat zelf wel na een optreden. Cecilia kiest uiteindelijk volledig voor de muziek, hoe groot die opoffering in haar leven uiteindelijk ook blijkt te zijn.

Erik Fokke