Muziektheater om te smullen – Première Siddhartha in het Ruhrgebied 

Latvian Radio Choir o.l.v. Kaspars Putnins. Solisten: Meskerem Mees, Shantala Shivalingappa, Claron McFadden, Milēna Miškēviča, Casper Clausen, Samuel Mariño, Ustadma Zila Khan. Muziek: Partita for 8 Voices, Caroline Shaw. Regie: Lisaboa Houbrechts. Programma: Siddhartha. Gezien: 11.9.2026, Maschinenhalle Zweckel, Gladbeck. Ruhrtriennale.

Door Michael Klier

Het leek net een picknick waarbij iedereen iets meebrengt, vertelt actrice Milēna Miškēviča over het ontstaan van Siddhartha. Afgelopen week ging deze voorstelling in Gladbeck in première tijdens de Ruhrtriennale. Dit festival vlak over de grens, maakt locatievoorstellingen in op de monumentenlijst geplaatste industriële ruimtes. Siddhartha werd uitgevoerd in de monumentale machinehal in Gladbeck. Met inbreng van kunstenaars uit India, België, Letland, Venezuela, de VS e.a. was het picknickkleed royaal gedekt. En toch kon dit in prachtige beelden vertelde muziektheater, gebaseerd op Hermann Hesse’s beroemde roman, niet helemaal overtuigen.

Hesse

Dat lag zeker niet aan het verhaal. De jonge Siddhartha (Meskerem Mees) vertrekt zoekend naar antwoorden van huis en leert wat vinden betekent: vrij zijn, openstaan, geen doel hebben. Claron McFadden kan thuis als moeder in woord en zang niet voldoende antwoorden geven. Dus vertrekt Siddhartha op zoek naar verlichting. Door Buddha (Ustadma Zila Khan) aangetrokken maar niet overtuigd gaat de zoektocht verder tot de liefde voor reuring zorgt. Na de ontmoeting met Miškēviča, in een geraffineerd kostuum (Oumar Dicko) als verleidelijk mooie courtisane, komt Siddhartha radeloos en wanhopig bij een rivier. De ontmoeting met de veerman (danseres Shantala Shivalingappa) brengt eindelijk rust en inzicht.

Houbrechts,

Regisseur Lisaboa Houbrechts is zelf naar India gereisd en heeft daar Khan ontmoet. Khans Indiase improvisaties (raga’s) waarbij ze zich op een soort kistorgeltje begeleidt, zijn beeldschoon en vertalen  goddelijke aantrekkingskracht overtuigend in muziek. In Houbrechts bewerking is Siddhartha non-binair (‘The girl in me died the day I discovered I was a boy’). Mees speelt even intens als zachtaardig, ze zingt helaas veel minder dan je van een hoofdrol zou verwachten. In mijn ogen had haar personage dramaturgisch verder uitgediept kunnen worden. Houbrechts libretto spreekt vaak duidelijke taal (‘no milk in breasts, no seed in sex’) maar geeft weinig houvast.     

Koor

Het radiokoor uit Letland zingt indrukwekkend mooi en draagt daarmee een groot deel van de avond. Verwarrend is dat Caroline Shaw in de aankondiging als componiste genoemd wordt. Ik had daardoor een nieuw werk van de Amerikaanse verwacht. Maar Houbrechts had slechts gebruik gemaakt van een al bestaande compositie van Shaw,Partita for 8 Voices. Met kleine aanpassingen zijn 25 minuten muziek van dit stuk in vier delen bijna volledig te horen. Zo bepaalt Shaws sfeervol meerstemmige koorzang steeds opnieuw de opeenvolging van de scènes.

Maschinenhalle als decor

Sammy van den Heuvel, decor, heeft de brede hal aan beide zijden geniaal begrensd. Links staat een muur bestaand uit zeer steile trappen. In het begin zijn dit de muren van het paleis. Tegenover, heel ver aan de andere kant wordt het podium begrensd door een zacht gewelfde heuvel. Hierop ontspint zich het zinnelijke liefdesavontuur. Door de ramen aan de achterwand beschijnt de avondzon vlak na het begin nog eventjes het podium. Tussen deze ramen gaan voor het laatste beeld openslaande deuren naar de achtertuin open. Het lichtplan van Fabiana Piccioli zet deze tuin na het dalen van de laatste zonnestralen geraffineerd in kunstige bestraling. Net als Buddha enkele minuten eerder, verdwijnt Siddhartha in het slotbeeld via een trap naar het verlichte grasland.

Muzikaal hoogtepunt

De sopranist Samuel Mariño mag niet ongenoemd blijven. Hij treedt samen op met Casper Clausen, die eveneens  de zeer gevarieerde soundscape maakte. In twee langere aria’s zingt Mariño de sterren van de hemel en zorgt voor echte rillingen. Zijn moeiteloze trillers in de hoge sferen van Mozarts koningin van de nacht, maken indruk én zorgen voor nog een bijkomende voortreffelijke smaak van dit fantasierijke muziektheater menu.

Michael Klier

Foto’s: Caroline Seidel, Kurt van der Elst

De recensie verschijnt ook op https://musicwork.shop/blog/