Orkest van de Achttiende Eeuw o.l.v. Benjamin Perry Wenzelberg. Soliste: Elisabeth Hetherington, sopraan. Programma: By her absence – Marianna Martines: Ouverture (Sinfonie) in C,  La Tempesta, Cembalosonate in G, Kate Moore: Misericordia (wereldpremière), Joseph Haydn: Symfonie No. 6 in D ‘Le matin’, Martines:  Berenice, ah che fai, Haydn: Ouverture uit L’isola disabitata, Martines: Cembalosonate in E, Psalm 151. Gehoord: 7 mei 2026, Stadgehoorzaal, Leiden.

Door Michael Klier

 

Het Orkest van de Achttiende Eeuw staat niet bekend om het uitvoeren van hedendaagse muziek. En toch was er in hun nieuw programma By her absence een wereldpremière te beluisteren. Ik was er getuige van, afgelopen donderdag in de Stadsgehoorzaal Leiden. Naast de nieuwe compositie van Kate Moore speelde het orkest ook werken van de vergeten 18e-eeuwse componiste Marianna Martines (1744 – 1812). Daarnaast speelden ze ook twee werken van Joseph Haydn, die als jonge man met Martines in Wenen in hetzelfde huis had gewoond.

 

 

Hetherington

Soliste Elisabeth Hetherington, winnares van de Nederlandse Muziekprijs 2024, stond aan de wieg van het concept voor deze ode. Als zangeres staat ze bekend om haar overtuigende prestaties. Deze week heeft ze als pleitbezorger voor een vergeten componiste nieuw terrein verkend. Als een ware reisgids schakelde ze tussen de verschillende werken en stond over de gehele lengte van het concert op het podium. Bijzonder was het dat in Martines’ vocale werken La Tempesta en Berenice, ah che fai verschillende orkestmusici opstonden om haar als figuranten te vergezellen. Haar stem was altijd subtiel en helder in de hoge registers, alleen de lagere tonen kwamen soms minder goed over.

 

 

Martines

De muziek van Martines was duidelijk minder spannend dan die van haar tijdgenoot Haydn. De titel By her absenceverwijst naar het Onzichtbare en het Vergeten. Een treffende naam voor een programma dat het leven en werk van een productieve componiste belicht die door latere generaties totaal vergeten is. Het orkest van de achttiende eeuw, bekend om zijn expertise in historisch geïnformeerde uitvoeringspraktijk, gaf eveneens blijk van moed door ook een hedendaagse componiste een podium te geven. Kate Moore’s compositie, uitgevoerd door het orkest onder leiding van dirigent Benjamin Perry Wenzelberg, was dan ook het hoogtepunt van de avond.

 

 

Moore

In Moore’s Misericordia kon Hetherington haar volledige vocale palet laten horen. In het eerste, zeer ingetogen deel Sonett,o werd ze alleen door bas en cello begeleid. Moore gebruikt teksten van de dichter Metastasio die eveneens huisgenoot was van Martines en Haydn. Deze zijn bovendien vertaald door Charles Burney, een 18e-eeuwse musicoloog en criticus en een vriend van Haydn. Daarmee plaatst Moore Martines’ muziek in een bredere historische en culturele context.

 

 

De compositie zelf overtuigde door zeer zangbare melodielijnen en een grote variatie aan stemmingen. Het begeleidende orkest werd steeds voller ingezet en zo groeide de klank met af en toe subtiele verwijzingen naar de barokke stijl. Misericordia Moore’s ontwikkelde zich voortdurend toe naar het laatste deel, dat een intense en ontroerende climax vormde.

 

 

Contrast

Het contrast met de werken van Martines in het programma was scherp: waar vooral de twee clavecimbelsonate’s, waarvan dirigent Wenzelberg telkens alleen de langzame delen speelde, soms wat vlak en voorspelbaar klonken, bracht Moore’s stuk avontuurlijkheid en een krachtige expressie.

Dit concertprogramma was daarmee niet alleen een muzikale ervaring, maar ook een cultureel historisch experiment. Hoe meer we weten van het verleden ook afzijdig van de canon, hoe beter begrijpen we het heden. Het Orkest van de Achttiende Eeuw en Kate Moore makten een wat dat betreft een krachtig statement.

Michael Klier

Foto’s: Nathalie Hennis, Simon van Boxtel,

 

De recensie verschijnt ook op https://musicwork.shop/blog/

 

Info:

https://leidseschouwburg-stadsgehoorzaal.nl/