Biënnaleconcert Drie Winnaars in 2026 bewijst het gelijk van het celloconcours 2024

Thomas Prechal, Bruno Tobon, Ori Ron, Maja Bogdanovic en Jan Ype Nota, cello; Haydn Jeugd Strijkorkest o.l.v. Jan Ype Nota. Muziek van Schubert, Prechal, Ron, Glazoenov en Popper. Gehoord: 6 november 2026, Muziekgebouw aan het IJ, grote zaal
Door Harry-Imre Dijkstra
Wat een geweldige kans biedt de Cellobiënnale, om winnaars van een vorige editie van het Nationaal Cello Concours opnieuw te horen, te ontdekken hoe ze zich ontwikkeld hebben en mee te mogen beleven welke uitdagingen ze aangaan en hoe ze die slechten. Uit de programmasamenstelling van de winnaars van 2024 leerde het publiek in ieder geval twee gloednieuwe composities kennen. Maar de hernieuwde kennismaking met de spelers zelf bevestigde de karakteristieken die twee jaar geleden reeds evident waren: Bruno Tobon, de communicatieve rasmuzikant; Thomas Prechal, de welsprekende classicus onder de cellisten; Ori Ron, de wonderboy met nonchalance aan de strijkstok.
Spannende opening
Het in 1989 opgerichte Noord-Nederlandse Haydn Jeugd Strijkorkest mocht openen, hun muzikaal leider Jan Ype Nota soleerde en dirigeerde deels vanaf de solistenstoel. Op de lessenaars drie liederen uit Winterreise van Schubert: Gute Nacht, Der Lindenbaum en Der Leiermann. Stuk voor stuk zijn het lyrische wekjes die uitstekend kunnen gedijen in een arrangement voor cello en strijkers. Maar wat wordt de keuze: een imitatie van het gezang, een puur instrumentale versie, binnen of juist buiten de context van de cyclus gedacht? Nota koos de instrumentale variant, waarbij hij enorm veel vrijheid nam in de vormgeving van de melodieën, hetgeen een spannend resultaat opleverde, maar – zeker in het sobere laatste lied – een behoorlijke dosis onrust. Nota wist al cellospelend mooi te vertellen, het orkest begeleidde subtiel maar kon niet verhullen iets meer aansturing nodig te hebben.

Premières
Die aansturing kwam natuurlijk, zodra Nota zijn dirigeerstok oppakte om een unieke samenwerking te begeleiden: Bruno Tobon (tweede prijswinnaar) en Prechal (eerste prijswinnaar) in een duo-concert van de hand van laatstgenoemde. Prechal had in 2024 tijdens de finale grote indruk gemaakt met zijn solo-werk Inner scream, de verwachting nu was dus hooggespannen. Zijn concert Atem is een kort werk waar diverse thema’s voorbijkomen: glissandi, pendelende orkestakkoorden waaroverheen de solisten een duet leggen, Bartokiaanse motieven die prettig steken. Maar vooral is het een concert in samenspraak, bepaald géén duel!

Eerder leek dit spel een twee-voudige uitdrukking van dezelfde gedachte en was er geen moment van confrontatie; een intrigerende grondgedachte. De consequentie voor de solisten – Tobon ontspannen in zijn diepgekleurde bijdrage en steeds in contact met Prechal, en Prechal wat energieker en vanzelfsprekend meer op zichzelf gefocust (want hoe spannend is het wel niet je eigen première te spelen!) – was daarom wel, dat de samenspraak de individualiteit van de spelers uitsloot. Met een goede en volwaardig uitgewerkte begeleiding had ook het strijkorkest een wezenlijke bijdrage. Nota durfde de spelers vurig aan te sporen; een knappe groepsprestatie tot gevolg. Tobon en Prechal bewezen boven alles twee spelers van de buitencategorie te zijn!

De solist
Van derde prijswinnaar Ori Ron had het publiek zich van twee jaar geleden nog kunnen herinneren, hoe graag hij in eigen werk aanschuurt tegen andere genres. Dit keer was barokmuziek met een vleug jazz te beleven in Passacaglia Memoir voor cello en strijkers. Ron begon alleen, quasi preluderend, erna met het orkest in beweeglijke harmonieën op een vaste grondtoon. Bijzonder was, dat hij uit het hoofd speelde en zijn atmosferische uitingen een gevoel van improvisatie mee kon geven. Maar in de solo-cadens kwam een ook in 2024 geconstateerd kenmerk naar boven: soms neigt zijn spel naar het uitspelen van een oefening, waarbij met name de zuiverheid in het hoge register uit focus raakt. Maar na de cadens keerde de rust weer, paste het vraag- en antwoordspel tussen solist en orkest prima in elkaar, bleven zijn ideeën in balans en wist hij samen met de jeugdige strijkers het werk mooi af te ronden.

De troef
Alsof het feest van nieuwigheid nog niet voldoende was, mocht ook celloster Maja Bogdanovic aantreden, zonder twijfel een van de meest begeesterende cellisten in Nederland van dit moment. In een opstelling met haar als soliste en de vier overige cellisten in een half kringetje om haar heen, volgde een niet minder dan grandioze uitvoering van Chant du Ménestrel van Alexander Glazoenov. Vervuld van melancholie en in uiterst intiem samenspel betoverde Bogdanovic de zaal met cello-zang, waaraan Bruno Tobon de meest hartverwarmende tegenstem toevoegde.
Snel keerde het orkestgilde terug om Bogdanovic te gaan begeleiden in de Hongaarse Rhapsodie van David Popper, een echte klassieker. Bogdanovic zat voor de start ervan al met een grote glimlach klaar; dit moest een feestje worden! En of: met veel risico, speels omgaand met de vereiste virtuositeit maakte ze van elke frase en elk thema iets spannends, met een fascinerende mimiek onderwijl en duidelijk etalerend hoezeer ze zelf genoot van dit samenspel. Ze wilde zeker niet de indruk wekken dat het haar gladjes afging: hier werd stevig gewerkt, maar met plezier. Zo eindigde een geweldig uurtje musiceren.
Harry-Imre Dijkstra
Info:
www.cellobiennale.nl