Debuut González-Monjas bij NedPho overtuigt in Respighi

Nederlands Philharmonisch o.l.v. Roberto González-Monjas. Ludwig van Beethoven – Pianoconcert nr. 4, Ottorino Respighi – Fontane di Roma, Pini di Roma. Met Alice Sara Ott, piano. Gehoord: 14 november 2026, Concertgebouw, Grote Zaal, Amsterdam

Door Peter Schlamilch

 

22 december 1808 geldt als een van de belangrijkste avonden in de westerse muziekgeschiedenis: Beethovens legendarische marathonconcert vond plaats in het Theater an der Wien in Wenen en duurde ruim vier uur. De zaal was nagenoeg onverwarmd en het publiek zat te rillen van de kou, en het slecht voorbereide orkest zorgde voor een muzikale ramp bij verkeerd uitgevoerde herhalingen en ander ongemak. Tijdens deze ene avond dirigeerde en speelde Ludwig van Beethoven een ongekend programma met uitsluitend zijn eigen muziek met vier historische wereldpremières, waaronder de complete Vijfde en Zesde symfonie en het Vierde pianoconcert (naast talloze koorwerken). Het zou, vanwege zijn steeds erger wordende doofheid, Beethovens laatste publieke optreden als solist in een pianoconcert zijn.

 

 

Lyrisch-zonnige interpretatie

Het zou tevens de eerste keer in de muziekgeschiedenis zijn dat een soloconcert met de solist in plaats van het orkest begon: Beethoven sloeg de gebruikelijke orkestinleiding over en de Duits-Japanse soliste Alice Sara Ott zette haar glashelder in, hoewel Beethovens dolce nog wat zoeter had gekund. Het zette de toon voor Otts complete interpretatie: helder, lucide en transparant, geknipt dus voor Beethovens Vierde pianoconcert, hoewel ik bij vlagen naar iets meer diepgang verlangde – zo klonk het tweede thema prachtig dromerig, maar had weinig kleurcontrast met het eerste, en in de doorwerking had ik de ontelbare fp (scherpe accenten) best wat feller willen horen. Ook dirigent Roberto González-Monjas was klaarblijkelijk content met Otts lyrisch-zonnige interpretatie, want hij daagde het orkest nergens uit tot vlammend tegenspel, maar hield het bij loyaal begeleiden, wat overigens uitstekend lukte: het Nederlands Philharmonisch speelde meer dan voortreffelijk en zorgde voor een mooie heldere klank, perfect passend bij de opgeruimde soliste. Wel miste ik wat meer dramatiek in die paar Napels-sextwolkjes die Beethoven zo af toe voor de zon zo typisch Mozartiaans langs laat drijven, en die – voor mij althans – de kern van het eerste deel zijn: het levensverdriet dat je altijd weer onverwacht bij de lurven kan grijpen.

 

 

Explosief

Het tweede deel begon ronduit opmerkelijk: voluit forte, wat Beethoven erbij schreef maar door González-Monjas lekker fel benadrukt werd, maar vooral extreem staccato, ook een wens van de componist, die lang niet altijd wordt gehonoreerd. Ik denk dat de dirigent wat overdreef, want alle noten werden bijna even kort, ongeacht hun relatieve genoteerde verschillen, maar het werkte verfrissend: iedereen zat weer rechtop. De pianiste speelde weer uitstekend maar had nog een tikkie poëtischer en zachter (una corda) gemogen: vooral de slotvoorhouding hoor ik graag wat klagelijker. Het derde deel was lekker energiek en vlot en het orkest speelde alert, scherp en dienstbaar, hoewel de tutti’s nog explosiever hadden gemogen, waardoor het geheel bijna Mozartiaans aandeed. Behalve die wolkjes dan.

 

 

Petroesjka-achtige sfeer

In Respighi’s Fontane di Roma tapte dirigent González-Monjas uit een heel ander vaatje, waardoor zijn debuut bij het NedPho geslaagd uitpakte: een mooi, impressionistisch begin, elegant en sfeervol met mooie, zachte, rubativolle overgangen. Hij is duidelijk in zijn element in deze muziek en bouwt, samen met een geweldig spelend NedPho, een prachtige spanningsboog van de Romeinse zonsopgang, via de middag naar de laatste avondklok, mooi gespeeld vanuit de loge. De orkestklank is net zo suggestief als Respighi’s partituur en de vioolsolo is weer ouderwets prachtig. De climax is nergens ‘over the top’, maar pakkend en beeldend en González-Monjas dirigeert helder maar poëtisch. Ook in de daaropvolgende Pini di Roma is hij sterk en weet de Petroesjka-achtige sfeer precies te treffen. De catacomben zijn duister en dreigend en de klarinetsolo is prachtig. González-Monjas laat het orkest in de finale voluit klinken zonder te forceren, waardoor een organische, vrije en ademende klank ontstaat, die goed bij dit orkest past. Een debuut dat naar meer smaakt.

Peter Schlamilch

 

 

Info:

www.orkest.nl

 

 

You May Also Like

Frisse Agrippina triomfeert in NTR ZaterdagMatinee

Evgeny Kissin en Sir Andras Schiff smelten als pianoduo niet samen

Twee werelden op één podium

Betoverend concert op exotische instrumenten: kora, berimbau en kantele