Residentie Orkest Den Haag o.l.v. Chloe Rooke. Solist: Elisabeth Hetherington, sopraan. Programma: Henryk Górecki, Derde Symfonie. Gezien: 20.9.2026, Pieterskerk, Leiden.  *Deze recensie is door omstandigheden wat later gepubliceerd dan de bedoeling was.

Door Michael Klier

 

Er zijn maar weinig klassieke componisten die in internationale hitparades zijn beland. De Poolse componist Henryk Górecki is het wel gelukt. Zijn Derde Symfonie ‘Symfonie der Klaagliederen’ was het grootste verrassingssucces uit de klassieke muziek van de late 20e eeuw. De al in 1976 geschreven symfonie werd pas 16 jaar later door de opname met sopraan Dawn Upshaw en London Sinfonietta een hit. Het album haalde toen de top 10 van de Britse popalbumlijst en verkocht wereldwijd meer dan een miljoen exemplaren.

 

 

Górecki

‘Ik denk wel aan mijn publiek, maar ik schrijf niet voor hen. Ik heb hen iets te vertellen, maar het publiek moet er ook een zekere inspanning voor leveren.’ Als jonge kreeg Górecki vioolles, maar pas op zijn 21e begon hij met een serieuze muziekopleiding aan de Muziekacademie. Hij groeide al snel uit tot een ster in de naoorlogse Poolse avant-garde, met premières op de ‘Warsaw Autumn’-festivals. Zijn vroege stijl was hard en vaak schurend. Vanaf de jaren zeventig componeerde hij meer reflectieve en modale muziek. Net als andere Oost-Europese componisten, die beïnvloed waren door de minimal music, combineerde hij herhalingen van eenvoudige motieven en toonladders met religieuze gregoriaanse gezangen en motieven uit liturgische muziek.

 

 

 

Derde symfonie

Met haar ogenschijnlijke eenvoud en consonante troost schokte zijn Derde Symfonie het publiek dat bij de première in 1977 iets modernistisch had verwacht. De symfonie bestaat uit drie langzame (Lento)-delen voor orkest en sopraan. De teksten zijn bewerkingen van drie Poolse klaagzangen. In de eerste, 15e-eeuwse, tekst betreurt de Maagd Maria de kruisiging van Jezus.  De tweede tekst is afkomstig van een stukje graffiti gekrabbeld op een muur in een Gestapo-gevangenis. En in de derde rouwt een moeder om het verlies van haar zoon tijdens een Poolse opstand in het begin van de 20e eeuw.

 

 

 

Residentie Orkest

Ter ere van de Internationale Dag van de Vrede organiseerden afgelopen zondag de Pieterskerk Leiden en het Residentie Orkest Den Haag een uitvoering van deze Derde Symfonie. Jaap de Hoop Scheffer gaf vooraf een korte bespiegeling. Daarna begon de muziek zacht met vier contrabassen. Ze introduceerden het motief dat in dit eerste deel eindeloos herhaald wordt. Eerst speelden ze het met zijn vieren, dan twee en twee met een tegenstem. Het plechtige thema werd daarna overgenomen door de celli en geleidelijk doorgegeven aan de hoge strijkers. Plotseling werd het middenpad verlicht en schreed sopraan Elisabeth Hetherington van achterin de kerk naar het podium vlak voor de altaarruimte.

 

 

Elisabeth Hetherington

Met haar wellicht elektronisch versterkte, in alle registers zeer intensieve en wendbare stem was zij de ster van de avond. Ondanks de trage tempi wist zij met de op Poolse teksten gezongen melodieën warmte en ontroering te geven. Ook in de volgende delen met hun eenvoudig heldere structuur was zij de vuurtoren in de zee van een bijna tijdloze muzikale ruimte. De jonge dirigente Chloe Rooke bleef met haar tempi gelukkig aansturen op voortkabbelende golven. Daarmee stuurde ze de zich langzaam opbouwende orkestklanken keer op keer het kerkschip in, waardoor de binnenruimte van de Pieterskerk een bepalend verrijkend element van deze uitvoering werd.

Zo werd deze sfeervolle concertavond met Góreckis Derde Symfonie in de Pieterskerk een zeer toepasselijk eerbetoon aan de Dag van de Vrede.

 

Michael Klier

Foto’s: Alex Heuvink

 

De recensie verschijnt ook op https://musicwork.shop/blog/index.html

 

Info:

https://residentieorkest.nl/magazine/artist-in-residence-bomsori-kim