DOSSIER CELLO BIËNNALE 2026

Terugblik op inspirerende en veelzijdige 11e editie van de Cello Biënnale

Cello Biënnale 2026. Gehoord: 29 oktober t/m 7 november 2026, Muziekgebouw aan ’t IJ, Amsterdam

Door Wenneke Savenije

‘De cello is als een mooie vrouw die niet ouder wordt, maar met de jaren juist jonger, slanker, soepeler en gracieuzer.’

 

                                                                                                Pablo Casals (1876–1973)

 

 

Elke cellist zijn eigen stem

Op zondag 8 november rolden de laatste cellokisten over de Willem Breukerbrug die het Muziekgebouw aan ’t IJ met de Piet Heinkade verbindt. Nadat een spetterende Cello Coupé de elfde editie van de Cello Biënnale in beproefde ‘bonte avond’-stijl feestelijk had besloten zat het Amsterdamse cellofeest, dat zich van 29 oktober t/m 7 november afspeelde in het Muziekgebouw, het BIMhuis en de Yurt op het buitenterras, erop. Tot verdriet van vele cellisten, jazz- en popmusici, instrumentenbouwers, cellostudenten, cellodocenten, kleine cellistjes, amateurcellisten, conservatoriumstudenten en amateurmusici, ensembles, orkesten, muzikale standhouders in de Centrale Hal en vooral het cello- en muziekminnende publiek, dat ook nu weer volle zalen vulde.

 

 

Melancholie en stoutmoedigheid

‘Wie geen risico neemt zal nooit champagne drinken’, luidt een stelregel van cellist Maarten Mostert, oprichter en artistiek directeur van het grootste en leukste cellofestival ter wereld. En daarom pakte hij zijn in 2006 gelanceerde Cello Biënnale, die al vanaf de eerste editie insloeg als een bom en niet alleen tientallen topcellisten uit de hele wereld verleidde om in Amsterdam te komen optreden maar ook vele duizenden bezoekers aantrok, van meet af aan groots aan. Zijn drijfveer is grenzeloze liefde voor muziek in het algemeen en de cello, ook wel de Heraut van de Weemoed genaamd, in het bijzonder. In zijn ogen is de cello het instrument dat de menselijke stem het dichtst benaderd en dat behalve zangerig, lieflijk en melancholiek óók stoer, stoutmoedig en provocerend kan klinken. In de trillingen die de cello produceert laat ook de natuur haar stem horen, doordat het instrument gemaakt is van hout uit bossen in Noord-Italië,Zwitserland, Oostenrijk, Zuid-Duitsland, de Karpaten, de Balkan, Bosnië, Kroatië en Servië. Het is vast niet voor niets dat cellisten vaak doorgaan voor de aardigste en meest relaxte musici.

 

 

Geld, geld, geld…

Maar hoe overleef je als cello-expert en muzikaal ondernemer het dwingende concept van verjonging en vernieuwing, ontstaan vanuit de goed bedoelde politieke intentie om het cultuurbestel dynamisch en relevant te houden? Wat doe je als je, na het bewezen succes van de eerste tien edities én een positieve beoordeling door het Fonds van de Podiumkunsten voor de periode 2025-2028, vanwege financiële tekorten toch ineens wordt geconfronteerd met een afwijzing van een deel (maar liefst € 200.000) van de benodigde subsidie voor de komende jaren, waarop je eigenlijk al rekende? Maarten Mostert kwam tot de conclusie dat hij om het artistieke niveau van de Cello Biënnale te kunnen handhaven op zoek moest gaan naar particuliere fondsen en meacenassen, waaronder die van de in 2024 door hem in het leven geroepen Casalskring. Ook deed hij een beroep op vrienden en donateurs en al zijn er op dit moment (nog) geen officiele cijfers bekend, vooralsnog heeft hij met de elfde editie van zijn Cello Biënnale opnieuw bewezen dat hij en zijn veelzijdige festival zich niet zomaar laten inperken, laat staan van tafel vegen. Tot tevredenheid van het publiek, dat opnieuw in grote getalen naar het Muziekgebouw aan ’t IJ stroomde om van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat vanuit vele en vaak verrassende invalshoeken van de cello en van oude en nieuwe cellomuziek te genieten. Reacties uit het publiek: ‘Ach, zoals vanouds… het klopte weer allemaal, in alle opzichten’ …  ‘De diversiteit van de programmering op alle tijden van de dag en avond. Het was echt een snoepwinkel’ … ‘De fijne sfeer, de variatie in aanbod en de benaderbaarheid van grote cellisten. Iedereen loopt gezellig rond door het hele gebouw en is aanspreekbaar’… ‘Geweldig!’… ‘De variatie van klassiek en jazz vind ik geweldig. Het openingsconcert met zang: prachtig. Ook leuk dat er verrassend veel jonge mensen waren.’… ‘Een feest van verbroedering, experiment en bevlogenheid. Broedschool voor nieuw talent, voorlopers in het cellovakgebied en gelauwerde leermeesters.’

 

 

Traditie, talentontwikkeling en innovatie

Maarten Mostert heeft zichzelf bewezen als een ‘duurzame’ en bevlogen programmeur die niet alleen in afzonderlijke festival-edities denkt, maar met vooruitziende blik al bijna 20 jaar bouwt aan een zich gestaag uitbreidend platform voor de cello. Met aandacht voor traditie, talentontwikkeling en artistieke vernieuwing geeft hij zijn discipline ook op langere termijn een impuls.  En daarmee investeert hij in de toekomst van de cello. De vraag bij dit alles is: hoe leg je aan subsidiegevers en fondsen uit dat het honoreren van ‘innovatie’ niet per se belangrijker is dan het duurzaam ondersteunen en laten rijpen van een kwalitatief hoogwaardig festival, dat zichzelf van nature al steeds weer vernieuwd en dat ook al editie op editie bewezen heeft? Valt vernieuwing te rijmen met continuiteit van het bestaande, waarin het koesteren van traditie, overdracht van kennis, instrumentale ambachtelijkheid en muzikaal vakmanschap een grote rol spelen? Is klassieke muziek niet per definitie altijd al aan het vernieuwen, omdat elke uitvoering van een (cello)werk in het hier en nu opnieuw geboren wordt, op een unieke manier tot leven komt en weer sterft zonder bij nieuwe uitvoeringen in de toekomst ooit weer exact hetzelfde te klinken? Bestaat er zoiets als een houdbaarheidsdatum voor succesvolle muzikale projecten als de Cello Biënnale, die gebaseerd zijn op een ijzersterke mix van traditie en vernieuwing, grenzen bewaken en grenzen verleggen?

 

 

Shifting Borders

Cellist Maarten Mostert zal al dat getheoretiseer worst wezen zolang hij genoeg geld weet binnen te halen om met onverdroten enthousiasme door te gaan met het promoten van de cello in al haar hoedanigheden. Het festivalthema van de elfde editie van de Cello Biënnale was ditmaal Shifting Borders, met de focus op het vervagen van culturele, artistieke, persoonlijke en maatschappelijke grenzen in de wereld om ons heen. Oftewel: hoe verhouden muzikale genres uit verschillende regio’s en culturen zich tot elkaar en wat betekent dat voor persoonlijke ontwikkeling, identiteit en experimenteren?  Op zulke ‘filosofische’ vragen zijn niet of nauwelijks glasheldere antwoorden mogelijk, maar wel proefondervindelijke luisterervaringen. En daarbij wint het persoonlijke, menselijke, sociale en maatschappelijke het doorgaans spontaan van abstracte vraagstellingen. Maarten Mostert is een ster in het bij elkaar brengen van topcellisten met een vrije geest, die de traditie koesteren zonder het experiment te schuwen, die aan zichzelf de hoogste kwaliteitseisen stellen maar ook open staan voor experiment en improvisatie. Misschien is die houding veel cellisten ‘aangeboren’, omdat ze zich zo goed kunnen identificeren met hun instrument. Ze spelen geen cello, ze zijnhun cello, die ze omarmen en laten resoneren in hun hele lijf. Dat slaat aan bij het publiek, dat op zijn beurt spontaan wordt meegezogen in de directe muzikale expressie en beleving van de cellisten. Om de grote Mstislav Rostropovitsj (1927-2007) te citeren: ‘Toen ik cello begon te leren spelen, werd ik verliefd op het instrument omdat het me als een stem leek – mijn eigen stem.’

 

 

 

Stemmen, spierballen en spirituele zaken

Op de elfde Cello Biënnale lieten zo’n 50 cellisten op unieke wijze HUN stem horen en dat wekte wederom alom enthousiasme op bij het publiek. De openingsavond op 29 oktober was al meteen een schot in de roos: de ontwapenende en fijnzinnige celliste Raphaela Gromes brak een lans voor het boeiend gecomponeerdeCelloconcert in F van Marie Jaël (1846-1925), leerling van Saint- Saëns en Franck en de eerste vrouw die werd toegelaten tot de Société des Compositeuts de Musique. In heldere dialogen met het Amsterdam Sinfonietta bracht Gromes het volkomen in de vergetelheid geraakte concert weer tot leven, soms bijna alsof het een sprookjesvertelling betrof waarbij de lieftallige prinses door een woud vol monsters en wilde dieren doolde op zoek naar de uitgang van het labyrint. Jaël had niet alleen een goede smaak, een soms Wagneriaans aandoende stijl en veel kennis van zaken, maar ze had ook fantasie en muzikale spierballen. Geen wonder dat ze in haar tijd juist ook bij haar mannelijke collega’s in hoog aanzien stond. Na de pauze volgde een tweede hoogtepunt: het grensoverschrijdende optreden van de zingende en spelende ‘cello-original’ Abel Selaocoe, die opgroeide in een township in Zuid-Afrika, zich opwerkte tot een uitstekende klassiek geschoolde cellist en tenslotte besloot dat er al genoeg uitvoeringen van de concerten van Elgar, Dvorak en Schumann bestonden, zodat hij zich ging toeleggen op zijn eigen muziek, waarin improvisatie, de verbinding met zijn voorvaderen en de spirituele kracht van muziek een grote rol spelen. Alles wat Selaocoe op het podium doet is zo oprecht en hij heeft zo’n prachtige stem dat iedereen in zijn ban raakt, gaat meezingen en wordt geladen met positieve energie.

 

 

De volgende ochtend begon met de Eerse Ronde van het Nationaal Cello Concours, een van Mosterts paradepaardjes, gevolgd door een masterclass van barokcello-specialist Bruno Cocset en aan het eind van de dag de wereldpremière van het nooit voltooide Celloconcert nr. 1 van Ottorino Respighi (1879-1938), waarvan niemand minder dan de in alles grenzeloze Italiaanse cellovirtuoos en componist Giovanni Sollima alsnog de schetsen van de orkestbegeleiding had voltooid. Als begenadigd solist haalde hij met passie en verbeeldingskracht alles naar boven wat in de solopartij te ontdekken valt, waarbij het Antwerp Symphony Orchestra o.l.v. de kordate Stephanie Childress hem op de voet volgde. Nadat het orkest een spannende uitvoering ten beste had gegeven van Anna Clyne’s Sound en Fury schitterde Laura van der Heijden in haar lievelingsconcert, het Celloconcert van Walton, waarna ze met Sollima de show stal in een zinderende toegift.  Eigenlijk kon de Cello Biënnale vanaf deze vliegende start al niet meer stuk.

 

 

Cello for ever

Je zou kunnen zeggen dat Mostert elke nieuwe editie van zijn cellofestival brengt als een feestelijk maar stijlvol verrassingsdiner van hoge kwaliteit, gebaseerd op beproefde ingrediënten, waaronder Bach & Breakfest (waarbij Mostert zelf de sinaasappels perst), het Cello Nationaal Concours, masterclasses, het Hello Chello Orkest met honderden kleine cellistjes uit het hele land, de jazz- en improvisatie-avonden in het BIMhuis,  de instrumentenmarkt, muziektheaterproducties, kinderprogramma’s, jong talent en grote solisten, ijzeren repertoire én onbekende of nieuwe (opdracht)werken voor cello, het geheel doordrenkt van hoge morele waarden en oerdegelijke muzikale tradities, maar verlucht met speelse elementen uit het heden – Hoe combineren een cello en een ud? Hoe valt de cello te rijmen met de Queer cultuur? Hoe combineert componiste Sinta Wullur de klanke van de Indiase cello met chromatische Gamelan? – en stoutmoedige dromen over de toekomst, die spotten met de tijdgeest en artistieke verstarring door het louter volgen van de etiquette improviserenderwijs, spontaan en met een open mind doorbreken. En daarom levert Mostert met zijn Cello Biënnale wat mij betreft een schoolvoorbeeld van duurzaam cultuurbeleid, door elke editie opnieuw te zoeken naar de ideale balans tussen ‘ouderwetse’ ambachtelijkheid en een verrassend innovatieve en avontuurlijke programmering. Als het aan hem ligt zal de voorspelling van cellist Thomas Bangalter zeker uitkomen: ‘Een cello was er vierhonderd jaar geleden en zal er over vierhonderd jaar nog steeds zijn.’ In de afgelopen jaren heeft Mostert ook internationaal school gemaakt met zijn megaproject. Er zijn inmiddels soortgelijke cellofestivals in Brussel, Ljubljana, China, Italië, Zwitserland en Litouwen. En in 2027 lanceert het nieuwe Internationaal Cellofestival Zutphen van Jeroen den Herder haar eerste editie in het oosten des lands.

 

 

Altstaedt, Soltani en de oorlog in Iran

Toch leken er hier en daar ook wat concessies te zijn gedaan om het ingeperkte budget niet te hoeven overschrijden. Jean-Guihen Queyras, tien edities lang een van de sterren van het festival, was er dit keer voor het eerst niet bij, mogelijk omdat hij met Alexandre Tharaud op tournee was door Amerika. De veelzijdige en onnavolgbare alleskunner op de cello Nicolas Altstaedt ging eerder naar huis en dat gold ook voor Kian Soltani, die sinds 2016 steeds weer de sterren van de hemel speelt op de Cello Biënnale en die zich behalve met klassieke muziek ook graag bezighoudt met Iraanse muziek. Maar op zondag 1 november zorgden beide cellisten wel voor een van de vele hoogtepunten, nadat barokcellisten Amarilis Dueñas (vrij, speels, ondeugend) en Bruno Cocset (wat behoudender en meer cerebraal) met Holland Baroque van de zusjes Steenbrink hadden laten horen hoe levendig en vervoerend de Italiaanse barokmuziek voor cello nog altijd kan klinken. In het programma Avontuurlijke Topsolisten maakte Soltani diepe indruk met de expressief en aangrijpend vertolkte wereldpremière van het in opdracht voor hem geschreven In Absence van de Iraans-Nederlandse componiste Aftab Darvishi, een prachtig werk over de impact van de oorlogen in Iran, niet alleen voor de bevolking daar, maar ook voor de Iraniërs in ballingschap, waaronder Darvishi zelf. Vervolgens speelde Altstaedt verbluffend virtuoos en geconcentreerd het razend moeilijke Celloconcert van Lutoslawski, met zijn obsessieve solocadens die de eindeloze strijd van het individu tegen dwang en een onvrije samenleving lijkt te symboliseren. De kracht en energie waarmee Altstaedt deze muziek uitvoerde stond in een opmerkelijk contrast met de juist extreem verstilde, verinnerlijkte en bijna mystieke manier waarop hij diezelfde ochtend de Suite nr. 5 voor cello solo van Bach had uitgevoerd. Zowel Altstaedt als Soltani gaven ook een boeiende masterclass, steevast een goed bezocht en aandachtig beluisterd onderdeel van de Cello Biënnale omdat veel mensen graag echt iets over muziek en de cello willen leren. Er waren ditmaal misschien wat minder orkesten uitgenodigd en af en toe leken programma’s meer uit pragmatische overwegingen (Welke cellisten hebben we die dag in huis? Hoe kunnen we die zinvol combineren?) samengesteld te zijn, dan uit artistieke noodzaak. Maar zelfs dan was de uitkomst vaak weer verrassend. Ook gingen een aantal concerten een dag eerder of later ook in andere zalen in het land, zoals in het Concertgebouw of Amare, wat kosten drukkende ‘koppelverkoop’ deed vermoeden. Met zulke nauw merkbare maar vooral handige en zeker niet storende ‘slimmigheden’, heeft Mostert vermoedelijk zijn begroting gezond weten te houden.

 

 

Popiejopie muziek, het klimaat, de dood en de liefde

Af en toe viel er ook wel eens iets tegen, zoals het tamelijk melige concert door de beroemde Die 12 Cellisten der Berliner Philharmoniker, al werden de popiejopie stukken die ze speelden wel zó goed uitgevoerd dat het toch wel weer aardig werd. Vanuit theatraal oogpunt bekeken echt ondermaats was de goed bedoelde, voor een betere wereld zonder vervuiling en klimaatsverandering strijdende, maar qua dramaturgie slecht uitgewerkte voorstelling CODA van het Cello Octet Amsterdam, waarin actrice Sophie van Winden al felle teksten uitsprekend over het podium bleef strompelen als een gebochelde oude vrouw, begeleid door de droevige klanken van de muziek van Ryuchi Sakamoto, die oa. het intiatief nam tot een groot herbebossingsproject, maar in 2022 ongeneeslijk ziek werd om vervolgens vanachter de piano zijn naderende dood te overpeinzen. Zo componeerde hij als het ware zijn eigen muzikale sterfscène, die door het Cello Octet met respect en empathie werd uitgevoerd.

 

 

Overtuigender was de intieme muziektheaterproductie Een zachte dans, ook over doodgaan en afscheid nemen, in de Yurt, gedragen door celliste Doris Hochscheid, die niet alleen op haar instrument maar ook als actrice een natuurtalent bleek te zijn. Ook hier viel wel het een en ander aan te merken op de dramaturgie en het nerveuze spel van haar mannelijke tegenspeler, maar het was in elk geval niet saai.

 

 

Zo ook bleek celliste Maja Bogdanic gezegend met acteertalent, wat duidelijk werd tijdens haar komische optreden in het in opdracht van de Cello Biënnale gecomponeerde On Love and Other Negotations voor viool, cello en orkest, waarin ze de spot dreef met haar geliefde, de violist Daniel Rowland.

 

In hetzelfde concert presenteerde Orkest Phion enthousiast maar nog wat amateuristisch de Cellogroep Orkest Phion, waarna het voltallige orkest celliste Quirine Viersen begeleidde in gaaf gespeelde werken van Fauré en Martin. Eerder had Viersen al indruk gemaakt met het ‘existentiële’ opdrachtwerk As Two as One voor cello en piano van Thomas Beijer, met wie ze samen een innig verbonden maar tegelijkertijd hopleoos van elkaar vervreemdend duo vormde.

 

 

En dan was er nog het prachtige Bach-spel van de Franse celliste Emanuelle Bertrand, het verrassende Oosters-Westerse klankidioom van Joël Bons in het in opdracht van de Cello Biënnale geschreven Nieuw werk, gespeeld door de Atlas Band en het Cello Octet, de in de ban van de raga’s geraakte Indiase cello van Saskia Rao-de Haas in dialoog met het fraai resonerende getokkel op de sitar van Subhendra Rao, de bijna manische intensiteit van cellist Leonard Elschenbroich, die in werken van Beethoven werd begeleid door de als kantoorklerk ogende maar als een god pianospelende Rus Alexei Grynyuk, en zo nog heel veel meer. Op de dag na de Cello Biënnale botste ik tijdens de Rode Lijn-demonstratie op het Muzeumplein tegen Elschenbroich op, die met zijn altvioolspelende vouw en kindje meeliep in de stoet, waardoor mijn sympathie voor de cellist op slag toenam.

 

Ivan Karizna, Sheku en Isserlis  

Onbetwist hoogtepunt van deze elfde editie was wat mij betreft de adembenemend mooie en pure uitvoering van het Concertino voor cello en strijkers in c, op. 43bis van Miecczyslaw Weinberg (1919-1996) op woensdag 4 november, door de jonge Russische meestercellist Ivan Karizna, die met zijn nobele, dichterlijke inborst zijn cello als een mythische nachtegaal laat zingen in alle kleurschakeringen, waarbij hij alle emoties die in de partituur verborgen zijn spontaan en onnadrukkelijk, maar juist daardoor des te indrukwekkender, organisch en genuanceerd tot uitdrukking weet te brengen. Er volgden twee zelden gespeelde werken van Glazoenov, waarin Karizna de grenzen tussen muziek en poëzie liet vervagen en met zijn wonderschone spel alle harten won. Met zijn partner Liza Ferschtmann zorgde Karizna op de laatste dag van het festival voor alwéér een hoogtepunt: samen het het Residentie Orkest o.l.v. Jonathan Bloxham speelden zij het Dubbelconcert voor cello en viool van Brahms, waarbij de soms katachtige felheid van de immer bloedmuzikaal spelende Ferschtmann op liefdevolle wijze werd ‘gemiddeld’ met de uitgebalanceerde kracht en bezonken wijsheid van Karizna.

 

 

Voor de pauze had de Britse cellist Sheku Kanneh-Mason, lid van de populaire ‘zwarte’ muziekfamilie uit Nottingham, met de bescheiden uitstraling van een kamermuziekspeler laten horen dat hij beter uit de verf komt in het Tweede celloconcert van Haydn dan in een virtuoos werk als het Celloconcert van Saint-Saëns, dat hij kortgeleden in De Doelen uitvoerde met het Rotterdams Philharmonsich. De dag voor zijn optreden in het Muziekgebouw speelde hij hetzelfde Haydn-concert ook met het Residentie Orkest. Sheku heeft ‘an sich’ wel een mooie caramelkleurige toon en een verfijnde expressie, maar hij is van nature geen groot virtuoos. Hij mist de bravour en lijkt gewoon niet het karakter te hebben om zich te profileren als daadkrachtig solist, wat niet wegneemt dat hij van 17 t/m 20 december voor het eerst gaat optreden met het Concertgebouworkest o.l.v Semyon Bychkov, waarbij hij behalve Saint-Saëns ook een nieuw Kinderconcert voor kleuters zal uitvoeren, gebaseerd op zijn eigen kinderboek Little Sheku and the Animal Orchestra.

 

 

Aan de Britse topcellist Steven Isserlis, die zich graag sterk maakt voor minder gespeeld of onbekend repertoire, en die op 4 november met passie en flair Ravels Sonate voor viool en cello en het nooit eerder op de Cello Biënnale uitgevoerde Tweede celloconcert van Saint-Saëns speelde, werd vanwege zijn niet aflatende inzet voor de cello als musicus, pedagoog en schrijver de Anner Bijlsma Award t.w.v. 50.000 euro uitgereikt.

 

 

Szabó en Sollima

Ook uit Slavische hoek had er op de slotdag tijdens het lunchconcert iets bijzonders geklonken: de geesdriftige, grappige en brutale Hongaarse celliste Idikó Szabó leidde met veel humor en ijzersterk cellospel het losjes swingende jongNBE in het Hongaars-Armeense programma Van Boedapest tot Jerevan, waarin ondermeer Bartók en diverse ‘traditionals’ de revue passeerden, waarbij het bijna onmogelijk was om niet mee te gaan dansen en stampen met je voeten.

 

 

De Frans-Armeense celliste Astrig Siranossian voegde weemoedig zingende celloklanken aan het programma toe en zong al spelend ook zelf, iets waar cellisten als Maya Fridman en Sollima ook geen enkel probleem mee hebben.

 

Diezelfde avond passeerden bijzondere momenten van het hele festival tijdens de Cello Coupé nog één keer de revue, een beetje zoals in het circus alle artiesten nog een keer de piste rondlopen, maar dat dan wel aangevuld met verrassingen, zoals een crazy maar ook opwindende ‘improvisatie’ door Sollima, die met zijn stok in zijn mond eerst zijn cello betrommelde, om hem vervolgens al strijkend en zingend bijna in flarden te scheuren, tot vermaak van de uitverkochte zaal. Hieronder volgen nog een aantal recensies over specifieke concerten van de Cello Biënnale, waarvan de twaalfde editie al staat ingepland voor 2 t/m 11 november 2028, wederom in het Muziekgebouw aan ‘t IJ.

Wenneke Savenije

 

Info:

https://www.cellobiennale.nl

To be continued….

You May Also Like

Supervirtuoos Hamelin draait zijn hand nergens voor om

Pygmalion verbluffend in Mozarts Mis in c – maar ontroert het ook?

Anna Fedorova schittert voor Oekraïne

Dvořák 7: Boheemse leeuw blijft in de kooi bij KCO