Vriendloterij Zomerconcerten: Residentie Orkest o.l.v. Jun Märkl m.m.v. Bomsori Kim, Tjsaikovski: Zwanenmeer, highlights voor de viool van Saint-Saëns en Wieniawski. Gehoord 24 augustus 2025, Concertgebouw, Amsterdam

Vriendenloterij Zomerconcerten. Ukrainian Freedom Orchestra o.l.v. Keri-Lynn Wilson m.m.v. Rachel Willis-Sorensen, sopraan. Werken van Kolomiiets, Wagner en Beethoven. Gehoord: 27 augustus 2025, Concertgebouw, Amsterdam

Vriendenloterij Zomerconcerten. Gustave Mahler Jugendorchester o.l.v. Manfred Honeck m.m.v. Renaud Capuçon, viool. Mozart: Ouverture Don Giovanni KV 527, Vioolconcert nr. 3 in G, KV 216, Tsjaikovkski: Vijfde symfonie. Gehoord: 28 augustus 2025, Concertgebouw, Amsterdam

Door Wenneke Savenije

 

Residentie Orkest & Bomsori Kim

De Zuid-Koreaanse violiste Bomsori Kim (35) is het komende seizoen ‘artist in residence’ van het Residentie Orkest. Sven Arne Tepl, algemeen en artistiek directeur van het orkest, is daar trots op: ‘Bomsori Kim heeft niet alleen ongelooflijk veel talent, ze maakt zichtbaar contact met haar publiek, oprecht en ongefilterd.’ Het lag dus voor de hand om als opmaat tot het nieuwe seizoen met chef-dirigent Jun Märkl en Bomsori Kim als trofee een luchtig programma te komen spelen in de serie Vriendenloterij Zomerconcerten, die overigens een pluim verdient voor haar kleurrijke en veelzijdige programmering. Het concert gaf de orkestmusici van het Residentie Orkest bovendien de gelegenheid om er na de vakantie weer een beetje in te komen, want de frivole stukken op het programma vergden virtuositeit en souplesse van zowel de soliste als het orkest.

 

 

Geopend werd met de enerverende Danse macabre van Saint-Saëns, waarin concertmeester Wouter Vossen enigszins geforceerd zijn best deed om zijn woeste solopartij tot de verbeelding te laten spreken, chef-dirigent Märkl zich energiek uitleefde (Saint- Saëns is een van zijn lievelingscomponisten) en het orkest een beetje rommelig zichzelf weer probeerde te hervinden. Daarna daalde Bomsori Kim elegant en frêle de lange rode trappen af, om te soleren in de Introduction et rondo cappricioso in a, op 28 van Saint Saêns. Dat ging haar muzikaal en instrumentaal goed af, als was haar intonatie niet altijd even optimaal. Toch slaagde de violiste, die door het Residentie Orkest en Märkl met welwillendheid en souplesse werd begeleid, er niet in haar publiek werkelijk te ontroeren. In de onstuimige Marche héroïque, op. 34 van Saint-Saëns kwamen het Residentie Orkest en Märkl goed op stoom, waarna Bomsori Kim opnieuw de arena betrad voor een virtuoze vertolking van de Fantaisie brillante op thema’s van ‘Faust’, op. 20 van Wieniawski, een werk dat ook op haar debuutalbum Violin on Stage staat. In dit niet heel erg boeiende werk, dat vermoedelijk niet voor niets weinig gespeeld wordt, soleerde de violiste opnieuw met violistische flair en toewijding, maar de magie bleef uit.

 

 

Die was er (grotendeels) wel in de uitstekend uitgevoerde Suite ‘Het Zwanenmeer’, op. 20 a van Tsjaikovski, muziek die door zijn verbeeldingskracht, briljante structuur en gulle muzikaliteit al snel tot het hart spreekt.  Het Residentie Orkest gaf er o.l.v. Märkl een suggestieve lezing van en ditmaal speelde concertmeester Wouter Vossen zijn lyrische vioolsolo’s prachtig.

 

Ukrainian Freedom Orchestra

Als vaste gast van de Zomerconcerten deed het Ukrainian Freedom Orchestra o.l.v. dirigente Keri-Lynn Wilson ook nu weer het Concertgebouw aan als onderdeel van hun Resilience Tour 2025 door Europa, die voerde langs Polen, Zwitserland, Litouwen, Letland, Roemenië, Nederland en Engeland.Wilson richtte het orkest direct nadat de oorlog uitbrak in 2022 op met Oekraïense musici die bleven of vluchtten en sindsdien in ballingschap leven.

 

 

Hoogtepunt op het programma was de Nederlandse première van de Suite van ‘ van de Oekraïense componist Maxim Kolomiiets (1981) uit Kiev, een opera op een libretto van Georg Brant, die de op feiten gebaseerde verhalen vertelt van de moeders uit Kherson die een moeizame tocht van bijna 5000 km ondernamen om hun kinderen te bevrijden die door de Russische troepen naar kampen werden gebracht. Kolomiiets schreef de Suite, die fungeert als een muzikale afspiegeling van de opera zelf, nog vóórdat de opera voltooid was, op verzoek van Keri-Lynn Wilson. De Suite is een driedelig werk vol dramatiek en wanhoop, traumatische herinneringen en verzet, waarin je de chaos van de oorlog ervaart en de bommen hoort vallen. Maar uit de muziek, waarin een teder wiegelied een soort kernmelodie vormt, klinkt ook hoop, vertrouwen en grenzeloze liefde op.

 

 

Wilson hoopte met deze Suite, vooruitlopend op de opera van Komiiets, emotionele impact te bereiken. Ze ziet het werk als ‘een krachtige muzikale bijdrage aan bewustzijn en verzet’ en zo klonk het ook daadwerkelijk. Door de grimmige afwisseling van verontrustende passages, scherpe contrasten, gespannen en lyrische momenten, verklankt het stuk de stem van de Oekraiense gemeenschap. De muziek geeft uitdrukking aan meer dan één moeder of één familie: het is een universele roep om rechtvaardigheid en menselijkheid, intens, verhalend, rauw en tegelijkertijd hoopvol. De orkestmusici van het Ukrinian Freedom Orchestra zijn allemaal hoog gekwalificeerd en dat hoor je aan het geoliede samenspel en de indringende, kleurrijke orkestklank. Wilson, die als dirigente een imposante staat van dienst heeft, dirigeerde Kolomiiets een beetje als een schoolse moeder die vóór alles uit was op orde, discipline en balans, maar dat werd vermoedelijk ingegeven door haar verlangen naar maximale impact.

 

 

Tijdens Vorspiel und Liebestod uit Tristan und Isolde WWV 90 liet ze zich meer gaan, wat tot uiting kwam in een wat vrijer en muzikaler ogende gestiek, een organische balans en fraaie orkestbewegingen. Het optreden van de Amerikaanse operadiva Rachel Willis-Sorensen was verpletterend in alle opzichten. Deze warme sopraan is geknipt voor Wagner en kan uitstekend zingen. Maar hoe mooi ze haar rol ook opbouwde vanuit de diepte met mysterieuze pianissimo’s, af en toe schoot ze met haar driedubbel fortissimo uithalen door de geluidsbarriere heen zonder muzikale noodzaak. Daarna leken Wison en haar orkest pas echt in hun element met de dynamische, contrastrijke en zeer geanimeerde uitvoering van Beethovens Vijfde symfonie, die contrastrijk de zaal in denderde met energie, nuance, verrassende accenten en veel emotie.

 

 

 

Gustave Mahler Jugendorchester & Renaud Capuçon

Niets zo heerlijk als een concert dat begint met een opwindend gespeelde lezing van Mozarts Ouverture Don Giovanni KV 527, die eigenlijk al alle elementen omvat waaruit het leven bestaat: tragiek, duisternis, hoop en liefde. Dirigent Manfred Honeck zette de vaart erin en voerde het uit getalenteerde jonge musici uit heel Europa samengestelde Gustave Mahler Jugend Orchestra verbluffend intens, elegant en gestroomlijnd door de partituur, waarbij zowel in de lichte als donkere passages geen enkel detail hem leek te ontgaan. De orkestleden volgden hem moeiteloos en produceerden een zinderende, geanimeerde en ‘vloeiende’ orkestklank, die de ouverture uit de mooiste opera die Mozart zou componeren in positieve zin in lichterlaaie zette. Het klonk schitterend. Daarna betrad de Franse sterviolist Renaud Capuçon, die (ik zeg het maar eerlijk) nooit tot mijn favorieten heeft behoord, het podium om Mozarts Vioolconcert nr. 3 in G, KV 216 te spelen. Op zijn 21e, vanaf 1997, was Renaud Capuçon zelf concertmeester van het Gustav Mahler Jugendorchester, op uitnodiging van initiatiefnemer Claudio Abbado.

 

 

Na een fraaie inleiding door Honeck en het orkest, zette de violist parmantig, virtuoos en ‘academisch verantwoord’ zijn solopartij in, met uitgesproken fraseringen waarbij zijn viool sprankelde, maar de fijnzinnige en gevoelige inhoud van Mozarts muziek kwam helaas totaal niet over. Ook speelde de uitstekend begeleide violist niet altijd loepzuiver, maar daar stond met name in de cadensen weer veel violistisch vertoon tegenover. Het probleem met Capuçon is dat hij er niet in slaagt de gevoelens van de muziek over te brengen, hij speelt knap maar raakt (in elk geval mijzelf) totaal niet, zodat Mozart er bekaaid vanaf kwam.

 

 

Daarna stortten Honeck en het Mahler Jugendorchester zich met hun hele ziel en zaligheid op de tragiek van Tsjaikovski’s Vijfde symfonie, die ik nooit eerder zó subtiel, genuanceerd, indringend en prachtig opgebouwd heb horen uitvoeren. Honeck opteerde voor een tot in de finesses uitgewerkte dynamiek, met fluisterzachte passages waaruit Tsjaikovski’s ‘noodlotsmuziek’ zich organisch kon ontvouwen tot overweldigend exploderende fortissimo’s, om dan weer terug te keren naar emotionele ontboezemingen in allerlei tussenschakeringen van sterkte en kleur.

 

 

Hij gaf de jonge musici zoveel ruimte en vertrouwen met zijn bekwame en glasheldere leiding, dat ook de vaak hartverscheurend mooie solopassages door musici uit het orkest, op een sporadisch wat haperende hoorn na, prachtig uit de verf kwamen. Door de nuances die Honeck aanbracht welden er allemaal melodielijnen uit het stuk op die bij minder subtiele uitvoeringen vaak tenonder gaan aan het geraas van het noodlot. Wat een timing, samenklank en orkestraal koloriet, wat een toewijding en intensiteit. Bravo!

Wenneke Savenije

 

Info:

https://www.concertgebouw.nl/vriendenloterij-zomerconcerten