Full of sound and fury: Shakespeare, Respighi en twee cellosterren

Antwerp Symphony Orchestra o.l.v. Gabriel Bebeșelea. Solisten: Laura van der Heijden en Giovanni Sollima, cello. Programma: Ottorino Respighi, Suite nr. 3 uit Antiche danze ed arie; Ottorino Respighi/Giovanni Sollima, Celloconcert nr. 1 (wereldpremière); Anna Clyne, Sound and Fury; William Walton, Celloconcert. Gezien: 30.10. 2026, Cello Biënnale, Muziekgebouw, Amsterdam.

Door Michael Klier

 

Twee cellosolisten met twee concerten op één avond: dit gebeurt alleen op de Cello Biënnale. Vrijdag 30 oktober stonden Laura van der Heijden en Giovanni Sollima samen met het Antwerp Symphony Orchestra in Amsterdam op het podium. De Britse en de Italiaan zijn op hun heel eigen manier even overweldigend én overtuigend. Hun fenomenale gezamenlijke toegift zal me nog lang bijblijven. Maar wat dit concert echt uniek maakte, was de moedige en doordachte programmering met een Italiaanse en een Britse helft.

 

 

Wereldpremière

Twee jaar geleden bracht Sollima al een ‘nieuw’ celloconcert, Concerto Dorico, van Respighi in première. Op het Festival Respighi in Bologna, op 22 september 2024, speelde hij de eerste uitvoering van een bewerking van het ‘Quartetto dorico’, dat Respighi precies honderd jaar eerder schreef en dat zijn vrouw Elsa later omwerkte tot een concert voor cello en orkest. Dat smaakte naar meer. Van Respighi’s eerste celloconcert (1902) orkestreerde de componist alleen het tweede deel, het beroemde Adagio con variazioni. Via de erven van Respighi verkreeg Giovanni Sollima de schetsen van de overige delen en voltooide hij de orkestratie. Afgelopen vrijdag speelde Sollima de wereldpremière van zijn reconstructie, 124 jaar nadat Respighi aan zijn celloconcert begon.

 

 

Giovanni Sollima

De zeer expressieve cellist Giovanni Sollima is een vaste gast op de Cello Biënnale. Hij beschikt over haast onbeperkte technische mogelijkheden en tomeloze energie. Daarnaast staat de man uit Palermo bekend om zijn eigenzinnige improvisaties en composities waarin hij het klassieke idioom mengt met rock en volksmuziek. Sollima werkte met o.a. Abbado en Patti Smith en componeerde voor films van Wenders. Gisteren speelden de 12 Cellisten van de Berliner Philharmoniker eveneens een stuk van hem. Lees hierover in mijn volgende blog.

 

 

 

Respighi

Het concert begon met Respighi’s Suite nr. 3 uit diens Antiche danze ed arie. Het is de enige van de drie suites voor alleen strijkers, bestaand uit bewerkingen van luitmuziek uit de zestiende en zeventiende eeuw. De strijkers van het Antwerp Symphony Orchestra speelden deze sobere en melancholieke stukken met wisselende klankverzorging en frasering. Misschien lag dit aan beperkte repetitietijd en aan het feit dat dirigent Gabriel Bebeșelea een invaller was  voor Stephanie Childress. Maar met solist Sollima samen speelden Bebeșelea en orkest als één man en was er geen vuiltje meer aan de lucht.

 

 

Magier

Dat kon ook niet anders. Sollima speelde zo meeslepend dat je wel naar hem moet luisteren! Zijn razend virtuoze loopjes waren zo snel dat je vreest dat hij elk moment uit de bocht kon vliegen, zijn liefelijke cantilenes begeleidde hij met een mimiek waar Charlie Chaplin jaloers op zou zijn. Onder het spelen maakte  hij contact met zowel het publiek als de solerende houtblazers. En hij herhaalde zich nooit. Tijdens het razende slotapplaus hield hij zijn instrument boven zijn hoofd. Gewoon omdat het kan!

 

 

Clyne

Na de pauze speelde het orkest Sound and Fury (2019) van de hedendaagse, Grammy-genomineerde componiste Anna Clyne. Dit stuk is gebaseerd op Haydns Symfonie nr. 60 Il distratto. Clyne volgt de zesdelige opbouw van Haydn in één doorlopend stuk en gebruikt daaruit fragmenten en harmonieën op een deels eigentijdse, deels postmoderne manier. Op het hoogtepunt klinkt opeens Macbeths monoloog ‘Tomorrow, and tomorrow, and tomorrow’ (‘full of sound and fury, signifying nothing’) uit de speakers. Shakespeares tekst boven Clynes muziek dwong je tot luisteren en maakte Sound and Fury magistraal!

 

 

William Walton met Laura van der Heijden

En dan moest het meest bijzondere nog komen: het Celloconcert van William Walton met Laura van der Heijden. Het werk behoort tot haar vaste repertoire. Ze won met dit concert in 2012 de BBC Young Musician en zette het in 2024 samen met het BBC Scottish Symphony Orchestra op cd. Ook zij speelt net als Sollima op een Ruggieri-cello maar hoeveel voller is haar toon. Ze danst op haar stoel en speelt vol overgave. Elk jazzy of syncoperend ritme zie je in haar lijf terug. En toch blijft ze een baken van rustige ontspannenheid, 100% in het teken van Waltons geweldige muziek. Een genot van A TOT Z.

 

 

Toegift

Tot slot hadden de twee solisten nog een verrassing in petto: een korte duo-toegift van Sollima. Van der Heijden kondigde deze nonchalant aan: ‘dit hebben we vanmiddag pas besloten’. Sollima begon met een ritmische pizzicato groove waarop Van der Heijden met een oosterse melodie soleerde. Vervolgens wisselden de twee van rol. Het was een heerlijk geven en nemen van swingende ritmes en extravagant melodisch zingen.
Wat kunnen deze twee heerlijk zwelgen in muziek!

Michael Klier

Foto’s: Ionuț Măcri, Melle Meivogel

 

Deze recensie is ook te lezen op https://musicwork.shop/blog/index.html

 

Info:

https://www.cellobiennale.nl

 

You May Also Like

Betoverend concert op exotische instrumenten: kora, berimbau en kantele

Van Pärt tot Piazzolla: de twaalf cellisten van de Berliner Philharmoniker on tour

Dromen zonder grenzen – muziek, dans en queer cultuur op de Cello Biënnale

Met de finale van het Nationaal Cello Concours eerde de Cello-Biënnale Sjostakovitsj