Met de finale van het Nationaal Cello Concours eerde de Cello-Biënnale Sjostakovitsj

Finalisten: Yi-I Stephanie Yang, Jurre Koopmans, Michal Riefeld. Conservatorium van Amsterdam Symfonieorkest o.l.v. Leonard Elschenbroich. Gehoord: 6 november 2026, Muziekgebouw aan het IJ, Grote Zaal
Door Harry-Imre Dijkstra
Het Eerste celloconcert van Dmitri Sjostakovitsj, met recht een 20e-eeuws standaard solowerk, daagt de speler ervan uit zijn of haar eigen verhaal te vertellen. De uitkomst van de finale van het Nationaal Cello Concours neigde daarom meer naar de keuze voor de meest uitgesproken cellist dan naar de speler met de meest foutloze dictie. En zo werd de expressieve Michal Riefeld uitverkoren tot winnares.

Kamermuziek
Yi-I Stephanie Yang, de in 2000 geboren Taiwanese celliste die na een voltooide studie in Boston nu nog aan het Haagse conservatorium begeleid wordt door Michel Straus en Jan Ype Nota, had in haar korte gesproken introductie die voorafgaand aan haar optreden op het filmdoek werd weergegeven, een intrigerende opmerking: “Het is één groot kamermuziekevenement”, doelend op het samen met orkest spelen van het concert van Sjostakovitsj. Opgeteld bij de cv-feitjes, dat ze al enige jaren speelt in een Amerikaans pianotrio en recentelijk haar solo-debuut maakte met notabene het Celloconcert van Schumann, viel haar interpretatie van Sjostakovitsj’ muziek geheel op zijn plek: verfijnd, met een duidelijk idee van de melodische vormgeving en kamermuzikaal. Technisch was haar spel zeer solide, op een aantal dubbelgrepen na. Met veel energie en in een heldere stijl bouwde ze, nadat ze maar heel eventjes nodig had om de klankverhouding met het orkest goed af te stemmen, een aantrekkelijk en stromend betoog. Het tweede deel was prachtig en oprecht van expressie, waarbij ze misschien iets te lichtvoetig in haar ‘zang’was maar het gemoed direct wist te raken. Bovendien was ze uiterst oplettend in de begeleiding van de klarinetmelodie, met een mooie sonoriteit voorgedragen door Lucia Gómez Rodriguez. De cadens was vol intimiteit en concentratie – doodse stilte in de zaal. De finale bereidde ze uitstekend voor en daarin hield ze de controle; misschien was deze niet heel spannend of woest gebracht, maar wel consistent. Alleen al op basis van de uitvoering van de middendelen had Yang zeker meer verdiend dan haar derde plaats in de rangschikking.

Zwoegend soleren
Van meet af aan maakte finalist Jurre Koopmans, geboren in 2002 en momenteel studerend bij Pieter Wispelwey, een overrompelende indruk met zijn enorm gemakkelijke technische vaardigheden. Maar werkelijk elke noot leek hem belangrijk en zo was hij ook in de meer terughoudende passages nadrukkelijk aanwezig. Die activiteit ging gepaard met weinig differentiatie in de klankkleuren en het spel verwerd al in het eerste deel regelmatig tot gezwoeg. In het tweede deel, moderato, wilden de tonen niet diep zinken, deels door het actief benaderde en ietwat onrustige tempo, maar ook omdat de solist de tederheid niet op durfde te zoeken. Ook het – overigens krachtig en zeer overtuigend begeleidende – Conservatorium van Amsterdam Symfonieorkest klonk beduidend minder donker in dit deel dan bij de eerste uitvoering. Koopmans’ jarenlange kamermuziekervaring als cellist bij het furore makende Viride Kwartet – recentelijk nog winnaar van de Kersjesprijs 2026! – werd in dit deel niet voldoende aangesproken. Na een ogenschijnlijk gemakkelijk gespeelde cadens, die niet ruim sorteerde in creativiteit, was ook de finale voor Koopmans geen moeilijke horde. Op zich was dat speelgemak zeer bewonderenswaardig, maar de zeggingskracht van zijn interpretatie bleef enigszins ongewis. Het publiek werd evenwel door Koopmans’ virtuositeit gegrepen en beloonde hem dus met de publieksprijs. Ook werd hem de prijs voor de beste uitvoering van de opdrachtcompositie Circle van Karmit Fadael toebedeeld; een terechte keuze overigens! Jurre Koopmans verkreeg uiteindelijk ook de tweede prijs van het concours.

De winnares
Zo’n aanstekelijk vrolijk gezicht als van Michal Riefeld in haar introductiefilmpje, zie je zelden van een finalist. Hier sprak iemand die op voorhand wist hoeveel begeestering en plezier ze in haar spel zou gaan leggen. Riefeld, geboren in 2003 in Israël en eveneens studerend bij Pieter Wispelwey in Amsterdam, bleek bij haar eerste inzet de meest onverschrokken en muzikanteske speler deze avond. Het begin was technisch zeker niet vlekkeloos en ook de toonvorming had even tijd nodig om op te warmen, maar met veel dramatiek en toonkleuren, verschillende tempi van vibrato en een sterke interpunctie maakte Riefeld diepe indruk. In het volgende deel was de sterke interactie met het orkest opvallend. Ook wist ze de inhoud van dit moderato van alle finalisten het mooiste te modelleren. De cadens was ronduit indrukwekkend, met name de passage met zelfbegeleidende pizzicati. Het slot van de cadens, de aanloop naar de finale, wist Riefeld als enige goed uit te spelen. Haar tempo leek echter hoog, te hoog, over de snaren vliegend, het betoog verliezend en met onderweg behoorlijke ongelukjes. Gooide ze hier de winst nu weg? Nee, want het beeld over de hele competitie was duidelijk: al was deze finale technisch voor haar nog niet te behappen, dan toch had ze laten horen de meest muzikaal-verbaal vaardige te zijn, met nog veel ruimte om zich verder te ontwikkelen. De toegekende eerste prijs kwam haar dus toe.

Dirigent Leonard Elschenbroich, zelf top-cellist, had een complexe avond met deze uiteenlopende uitvoeringen, maar toonde zich een zeer attente begeleider van de drie talenten. Hij wist het orkest werkelijk tot hoogte te brengen, de zinderende glans van de hoge strijkers op meerdere momenten de zaal injagend. Dat is het aardige van deze competitie: elke twee jaar zijn niet alleen de finalisten anders, maar ook de samenstelling van het orkest. Met drie goede finalisten – weliswaar geen van hen (nog) tot de buitencategorie behorend zoals Bruno Tobon en Thomas Prechal van de vorige editie – en een prima orkest mocht de muziek van Sjostakovitsj de hoofdrol spelen.
Info:
https://www.cellobiennale.nl/nl/nationaal-cello-concours-lwhg