Gezusters Labeque zijn en blijven een ijzersterk pianoduo
‘55’, Katia & Marielle Labeque, piano Werken van: Fanny Mendelssohn: Melodie opus 4 nr 2, Chants sans paroles opus 8 nr 1 Felix Mendelssohn: Chants sans paroles opus 67 en opus 62, Jaëll: Valse nr 8, Ravel: Ma mère l’oie,Debussy/Dutilleux; Clair de lune, Bacewicz: Etude nr 4, Pièce caractéristique, Guèbrou: The song of Abayi, Bonds: Troubled water, Bernstein: selectie uit ‘West Side Story’, Simone: Wild in the wind, Dessner: How to dance, Gehoord: Philharmonie, Haarlem, 31 oktober 2026
Door Willem Boone
Klassiek programmeur Javier Rameix wist wie hij voor het eerste pianorecital in de grote zaal van de Haarlemse Philharmonie moest strikken: de vermaarde, Franse pianozussen Katia & Marielle Labeque. Een meesterzet die goed aansloeg bij het talrijke publiek. Hoewel beide dames de 70 gepasseerd zijn, lijken zij qua silhouet nog steeds op twee ‘meisjes’. De schijn bedriegt echter, want zij vormen al 55 jaar een ijzersterk pianoduo. Voor hun grote verdiensten, zoals hun grote nieuwsgierigheid en de manier waarop zij diverse genres in hun programma’s met elkaar verbinden, ontvingen zij zeer terecht vorige week de Edison Klassiek Oeuvreprijs 2026. Je bedenkt je al luisterend naar hun nog steeds energieke duospel dat je zelf ‘ongemerkt’ ook ‘wat ouder geworden bent’. Zo hoorde ik de twee Françaises in 1983 voor het eerst in Utrecht en dat is toch alweer 43 jaar geleden! Voor dit recital kwamen zij met het programma ’55’ dat zij ook voor DGG opnamen: 55 stukken uit hun omvangrijke repertoire die zij in de loop der jaren gestudeerd en uitgevoerd hebben. Zij kozen ervoor om de stukken achter elkaar, dus zonder pauze uit te voeren, wat de concentratie ten goede kwam. Het leverde een gevarieerd programma op, waarbij zij behoorlijk wat aandacht besteedden aan het werk van vrouwelijke componisten.
Eensgezind
Uit de eerste compositie die zij speelden, Melodie opus 4 nr 2 van Fanny Mendelssohn bleek direct hoe eensgezind het (quatre mains)spel van de beide zussen is. Het leek zelfs of er maar een pianist speelde en als je niet beter wist, zou je dat ook gedacht hebben. Het had door kunnen gaan voor een compositie van haar broer Felix, die overigens regelmatig stukken van zijn zuster onder zijn eigen nam uitgaf omdat publiceren voor Fanny geen optie was. Van Felix zelf klonken twee Lieder ohne Worte, waarvan het eerste, opus 67, erg bekend is. Het programma vermeldde overigens niet van wie deze bewerkingen waren. In deze vierhandige versie klonken ze voller dan wanneer ze op een piano uitgevoerd worden. Interessant was ook dat er een stuk van de Française Marie Jaëll op het programma stond. Zij was een leerling van Liszt en stond in pianistisch opzicht haar mannetje: zo voerde zij in 1891 en 1892 in zes concerten alle (!) solowerken van Liszt uit en speelde zij het jaar daarna alle pianosonates van Beethoven. Liszt zei overigens over haar dat het een stuk makkelijker voor haar geweest zou zijn als ze haar composities onder een mannennaam had uitgegeven! Haar naam klinkt op dit moment in Nederland op diverse plaatsen: zo werd twee dagen voor dit concert bij de Cello Biënnale in Amsterdam haar Celloconcert in f, het ‘vroegst bekende celloconcert van een vrouwelijke componist’ uitgevoerd. De hier uitgevoerde Wals was een aardig miniatuur dat glashelder door de pianistes gespeeld werd.
Ideale Ravel
Glashelder en subtiel was ook hun spel in de beroemde suite ‘Ma mère l’oie’ van Ravel. Het is een suite van vijf delen die enigszins verraderlijk is. Het lijkt meer muziek die voor kinderen gespeeld wordt dan dat ze door kinderen gespeeld wordt, want zo makkelijk is ze nu ook weer niet. De interpretatie door de Labeques was ideaal van eenvoud en bij hen werkte de betovering direct. Misschien was de geest van Ravel nog wel aanwezig in het gebouw: ik hoorde deze avond toevallig dat de componist in de Philharmonie van Haarlem nog opgetreden heeft! Hun speeltrant was verhalend en zij vonden als ‘vanzelf’ de combinatie van subtiliteit en ‘koelheid’. De muziek van Ravel is in zoverre ‘koel’ dat ze geen overdrijving verdraagt en zeker in deze suite wisten zij het argeloze dat deze muziek in zich heeft heel goed te treffen. Mooi was de manier waarop Marielle de sonore bassen liet klinken. Delicaat was ook de bewerking die Henri Dutilleux maakte voor twee piano’s van Clair de lune van Debussy. Het klonk orkestraler dan op een piano, maar het blijft een pareltje. Vervolgens speelde Marielle een solocompositie van de Poolse Grazyna Bacewicz. Het was leuk om haar eens alleen te horen spelen, want ik heb haar dit nooit eerder horen doen. Het ging om een korte, virtuoze etude die zij uiterst vaardig vertolkte. Bij ‘The song of Abayl’ van Guèbrou hoorde je duidelijk dat het om een ‘song’ ging, ‘een aardig stukje’, aldus mijn buurvrouw.
Taakverdeling
Bij de fragmenten uit Bernsteins West Side Story was hoorbaar dat de zussen ook op twee piano’s een duidelijke ‘taakverdeling’ hebben: hier was Katia wederom duidelijk degene die kwikzilverachtig de virtuoze loopjes in de bovenste registers speelde, terwijl Marielle met haar sonore bassen het ritme bewaakte. Hier viel nogmaals op hoe eensgezind ze vertragen en versnellen. Zoiets lukt alleen na jarenlang samenspel. Verrassend was de keuze voor ‘Wild in the wind’ van Nina Simone, die overigens klassiek pianiste had willen worden maar dat op grond van haar huidskleur niet kon doorzetten. Als laatste speelden ze ‘How to dance’ van Bryce Dessner, een virtuoze en jazzy compositie.
Glass
Bij wijze van toegift speelden de zussen een stuk van Philip Glass. Tsja, je moet ervan houden en ik doe dat dus niet. Sterker nog: ik was ‘blij’ dat de pianistes hem niet op hun programma gezet hadden, want ik weet dat zij zich veelvuldig sterk voor zijn werk maken. Ik vond deze repetitieve en voorspelbare muziek niet het gedroomde eind van dit recital, maar als wel vaker reageerde het publiek laaiend enthousiast. Hoe dan ook, het deed weinig af aan het indrukwekkende spel van dit duo dat nog altijd energie te over heeft!
Willem Boone
Info:
