Residentie Orkest, dirigent en solist: Matthew Barley, cello. Programma: Pärt, Fratres (versie voor strijkers en percussie), Piazzolla/Barley, Milonga del Ángel, Pärt, Festina lente, Nascimento/Barley,  Um Girassol da Cor do Seu Cabelo, Tavener,  The Protecting Veil. Gehoord: 30 mei 2026, Amare, Den Haag.

Door Michael Klier

 

Muziekeducatie legt de afgelopen decennia terecht steeds meer nadruk op actief musiceren. En daarmee verandert langzaam ook de rol van professionele musici. De Engelse cellist Matthew Barley heeft deze belangrijke ontwikkeling mede vorm gegeven. Zijn werkzaamheden variëren van kleine songwriting‑groepen tot optredens met duizend kinderen wereldwijd. Tijdens zijn studie in Moskou begon hij al met praktische educatieprojecten. Barley benadrukt dat muziekeducatie pas volledig is wanneer het hele creatieve proces eindigt in echte uitvoeringen.

 

 

Improvisaties

Barley vindt dat klassieke musici een verantwoordelijkheid hebben om de gemeenschap in te gaan, omdat veel mensen wél van klassieke muziek houden, maar de weg naar concerten steeds moeilijker vinden. Afgelopen zaterdag speelde Barley samen met de strijkers van het Residentie Orkest in de Nieuwe Kerk een programma met Pärt, Piazolla en Taverner. De ertussen geschoven geïmproviseerde delen waren voor de orkestmusici de grootste uitdaging. Het zonder bladmuziek spelen wordt door klassiek geschoolde musici namelijk vaak als beangstigend gezien. Maar Barley slaagde er binnen enkele repetitiedagen in om het hele orkest op een muzikaal bevredigende manier bij zijn improvisaties te betrekken.

 

 

Pärt

Het concert begon met Arvo Pärts Fratres in een bewerking voor strijkers en slagwerk. Het meditatieve stuk ontvouwde zich langzaam vanuit stilte naar een climax en weer terug. Barley had zijn cello vooraf al gestemd en achter zich gelegd. Na Arvo Pärt nam hij direct zijn cello voor een improvisatie. Daarbij ondersteunden hem eerst twee van de vier contrabassen. Zijn lange zachte tonen doorkruisten de mooie kerkruimte als een echolood. Achter elkaar namen eerst de celli en vervolgens de violen de begeleidende taak over. De tikkende hartslag uit Pärts Fratres kon je je als publiek daarbij nog steeds imagineren.

 

 

Piazzolla

De gemeenschappelijke improvisatie vloeide naadloos over in Astor Piazzolla’s Milonga del Ángel eveneens in een bewerking van Barley. Hier speelde Barley de solopartij met zijn rug naar het orkest. Misschien was dat de reden dat de strijkers het swingende Argentijnse vuur misten. Ook na dit uitstapje naar de populaire dansmuziek werd er weer geimproviseerd, dit keer met glissandi, clusters en experimentelere klanken. Het was alsof Barley met zijn cello het publiek toesprak en alvast mentaal voorbereidde op het de rest van het programma. Het hierop volgende Pärts Festina lente, een betoverend eenvoudig stuk, begon zonder overgang vanuit de groepsimprovisatie. Deze muziek nodigde uit om te luisteren naar de door de kerkruimte rondzwevende samenklanken.

 

 

Nascimento

Het laatste tussenstuk vormde een brug naar weer een popular wijsje Um Girassol da Cor do Seu Cabelo van Milton Nascimento. In dit stuk soleerden een drietal orkestleden verrassend vrij mee. Hun soli waren even persoonlijk als authentiek en gaven blijk van hun verborgen talenten. Barley moedigde met uitnodigende gestes een geslaagde groepsimprovisatie aan. Zo werd de sfeer aan het eind van dit deel vrolijk en uitmuntend.

 

 

Taverner

Na de pauze viel alles op zijn plaats in John Taveners The Protecting Veil. Dit celloconcert is geïnspireerd op verschillende feestdagen in de orthodoxe kerk zoals Barley in een kleine toespraak vooraf uitlegde. Het bestaat uit acht delen, verzen waarop het orkest steeds refrein-achtig reageert. In de lange solocadens nam Barley alle ruimte om Taverners notatie muzikale vleugels te geven. De Residentie musici reageerden zelfs op de kleinste aanwijzingen van de solist, gesensibiliseerd door het improvisatiewerk van de eerste helft. Samen vertelden ze het verhaal van de kracht van muziek.

De sfeer na afloop versterkte de mystiek van deze avond. Vele musici kwamen één voor één naar Barley om hem voor deze uitzonderlijke samenwerking te bedanken. Het orkest én het publiek zullen dit bijzondere concert niet snel vergeten.

Michel Klier

Foto’s: Michael Putland e.a.

De recensie verschijnt ook op https://musicwork.shop/blog/

 

 

Info:

www.amare.nl