Meredith Monk, stem, piano, mondharp, John Hollenbeck, percussie, Ellen Fisher, dans. Duet Behavior 2026. Holland Festival. Gezien: 21 juni 2026, Bimhuis, Amsterdam.

Door Michael Klier

 

Meredith Monk is magisch! De manier waarop zij het podium staat en met haar hele lichaam muziek maakt is spraakmakend en uniek. Of zij nu een vlieg na doet, of onder het zingen klik-geluiden maakt of mondharp speelt, Monk slaat je in haar ban. Ze staat al meer dan 60 jaar op het podium en dat doet ze niet alleen als stemkunstenaar en componist, maar ook als filmmaker en interdisciplinair kunstenares. Ze staat vooral bekend om haar vocale vernieuwingen. Haar optredens hebben veel kunstenaars beïnvloed, waaronder beeldend kunstenaar Bruce Nauman, die ze in 1968 in San Francisco ontmoette.

 

 

Bimhuis

Op de langste dag van dit jaar gaf Monk een intiem concert in het uitverkochte Bimhuis in het kader van het Holland Festival. De 83-jarige was gekleed in een decent doch fantasierijk kostuum. Met haar donkere vlechtjes en innemende glimlach leek ze decennia jonger! Iedere song kondigde ze flamboyant aan, verrijkt met persoonlijke details. Zo had ze een stuk gecomponeerd voor de 90e verjaardag van haar boeddhistische lerares Pema Chödrön. Na elke song wisselde ze daarnaast voortdurend tussen piano, mondharp en onbegeleide zang. Het publiek hing aan haar lippen!

 

 

 

Wa- lie-oh

Monk begon het concert met één van haar klassiekers van het album ‘Songs form the hill’, Wa-lie-oh. Met deze drie klanken wist ze door variaties in toonhoogte en articulatie een rijke waaier van  emoties uit te beelden. Haar ritmisch pulserende zang ondersteunde ze met grote gebaren, voor iedere lettergreep een ander gebaar. Met grote prangende ogen keek ze het publiek links en rechts van haar direct aan. Tussendoor sprankelden dezelfde fiere ogen haast schaterlachend om een grappig gebaar dat ze onder het zingen maakte. Niemand zit zo volledig in haar lijf en op haar gemak als Monk.

 

 

Click Song 1

De volgende song was eveneens ongekend virtuoos. In Click Song 1 begeleidde ze ritmisch haar gezongen melodie met klik geluiden van haar tong. Het leek er op dat twee verschillende personen met elkaar musiceerden. De verwarrende presentatie deed me nog het meest aan een buikspreker denken. Percussionist John Hollenbeck streek daarbij met twee strijkstokken over zijn vibrafoon en versterkte daarmee genuanceerd haar harmonische zang.

 

 

Hollenbeck

De twee musici stonden op het smalle podium dat sfeervol in geel licht was gehuld. Het duo presenteerde naast nieuwe arrangementen van een selectie van Monks meest iconische composities ook enkele nieuwe werken. Hollenbeck was een sensitieve begeleider op vibrafoon, drums en lyrisch bespeeld ritmisch slagwerk. Een gedenkwaardig moment was zijn solo versie van Click Song 1, dat we net daarvoor nog van Monk gehoord hadden. Zijn interpretatie was even herkenbaar als eigenzinnig en vernieuwend. Een uur lang wisten deze twee rasartiesten de spanning hoog te houden.

 

 

Insect descending

Van hetzelfde album zong Monk daarna het meest humoristische stuk van de avond Descending. Met een hoog opgezette stem overdreef Monk het geluid van een vlieg. Maar pas door haar koddige handbewegingen waarin het publiek onmiddellijk de vleugels van dit insect herkende was het muzikale plaatje compleet. In Monks acteerwerk lag evenveel natuurlijkheid als overtuigingskracht. Met Prayer, Simple sorrows en Happy Woman lieten Monk en Hollenbeck steeds weer andere aspecten van hun buitengewone muzikaliteit horen. Wat een rijk universum.

 

 

Dans

Voor de laatste song kwam Ellen Fisher dansend het podium op, weer een ander aspect uit het rijke artiestenleven van Monk (die eveneens als choreografe werkte). Voor de toegift Yotham Lullaby zat Monk een laatste keer achter de toetsen voordat ze voorzichtig begeleid door Hollenbeck het stormachtige applaus ontvluchte.

Een gedenkwaardig concert en een onvergetelijke ontmoeting met een heel bijzondere vrouw.

Michael Klier

Foto’s: Steven Pisano

De recensie verschijnt ook op https://musicwork.shop/blog/

Info:

https://www.hollandfestival.nl