Kelvin Grout (be)tovert met Engelse noten
Een land zonder muziek.Werken van Croft, Field, Holst, Baines, Bridge, Alwyn en Elgar. Kelvin Grout (piano).Gehoord: 1 november 2026 Huis Midwoud, Midwoud
Door Paul Janssen
Kelvin Grout. Liefhebbers van het Lied en de kunst van het begeleiden gaan ongetwijfeld meteen breed glimlachen als deze naam valt. De Engelse pianist groeide vanaf het laatste kwart van de twintigste eeuw uit tot een eminent liedbegeleider en zijn naam werd al snel in één adem genoemd met grootheden als Graham Johnson, Gerald Moore en onze eigen Rudolf Jansen. Al tijdens zijn studietijd werd hij uitgenodigd om Elisabeth Schwarzkopf te assisteren bij haar masterclasses. Zij omschreef de kwaliteit van Grout ooit kernachtig met de woorden: ‘Als je liederen van Hugo Wolf gaat zingen heb je beslist Kelvin Grout nodig aan de piano’. In de jaren tachtig vestigde Grout zich deels vanwege de liefde in Nederland en begeleidde en begeleidt hij vele Nederlandse vocalisten van het hoogste echelon.
Begenadigd solist
Dat deze bescheiden toetsentovenaar meer kan dan begeleiden bewees hij zondagmiddag weer eens met het programma Een land zonder muziek in Huis Midwoud in Midwoud (deze bijzonder salonachtige concertlocatie maakt alleen al de reis naar dit West-Friese dorpje de moeite waard – zie: www.huismidwoud.nl) waarmee hij niet alleen viert dat hij al zeventig jaar achter de vleugel zit, maar waar hij zich ook en vooral opwierp als begenadigd solopianist en toegewijd advocaat van de zo vaak – zeker in Nederland – veronachtzaamde Engelse muziek.
Een rol waarin hij zich al eerder overtuigend manifesteerde. Zo verscheen in 2020 het nog steeds (onder andere via Amazon) verkrijgbare album met werk van Frank Bridge ( Et’cetera KTC 1675) waarop hij vooral indruk maakte met zijn vertolking van diens omvangrijke Pianosonate, een opname die meteen omschreven werd als de definitieve uitvoering van dit razend lastige werk.
Twee jaar later verraste Grout opnieuw met een alleen online verschenen album met werk van Arnold Bax en de hier volledig onbekende en slechts drieëntwintig jaar geworden William Baines (Quintone Q20222 – te vinden op onder andere Spotify en Apple Music). Baines schreef in zijn korte leven als een malle en voltooide meer dan honderd werken voor piano.
Klankcollege
De Twilight Pieces, de Pictures of Light en de Seven preludes die op het album figureren, klonken zondagmiddag niet in Midwoud. Wel speelde Grout met evenveel gevoel en inlevingsvermogen twee stuken uit de cyclus Tides van Baines en als toegift het meeslepende Dreaming. Muziek die raakt aan Chopin, flarden Debussy en wat snufjes Skrjabin overgoten met rudimenten van de Engelse volksmuziek. Combineer dat met de heerlijke vertolkingskunst van Grout en een van de hoogtepunten van het recital is een feit.
Die vertolkingskunst van Grout is ook als hij solo speelt die van een liedbegeleider. Dat wil zeggen dat hij zich volledig dienstbaar opstelt aan de muziek en aan de hoofdstemmen in ieder werk. En precies dat maakt zijn spel een verademing om naar te luisteren. Ja, hij kan uitpakken als de noten daarom vragen, maar het is altijd in dienst van het verhaal en nimmer nodeloos epateren met pianistieke vaardigheden. Voeg daarbij zijn even heldere als humoristische verteltrant in vernederlandst Engels (of omgekeerd) en een middag Engelse muziek transformeert tot een verrassend klankcollege dat in alle opzichten naar meer smaakt.
Dat college begon met de beroemde Ground in c, lang toegeschreven aan Henry Purcell, maar zoals nog niet zo heel lang geleden bleek afkomstig uit de Suite nr. 3 van William Croft, en maakte vervolgens direct de sprong via de Ier john Field naar de twintigste eeuw van Frank Bridge (twee lieflijke stukken uit A Fairy Tale), Gustav Holst (de Jig, a ‘guilty pleasure’ aldus de pianist), Baines en William Alwyn (zijn relativerende Sonata alla Toccata vol onderkoelde Britse humor), om uit te komen bij het klapstuk waar volgens velen de historie van de Engelse muziek na de tijd van Purcell weer opnieuw begon: de Enigma Variaties van Edward Elgar, deze keer uiteraard in de versie voor piano solo.
Die soloversie is zeker voor wie louter de populaire orkestversie kent een ware ontdekking. Waar de orkestversie nog wel eens wil ontsporen in een voortkabbelende brei, weet Grout alles helder te houden, onderlinge verbanden tussen de variaties uit te lichten en (zeker in het laatste deel) uit te pakken binnen de grenzen van het bevattelijke. Het resultaat is dat de soms eigenzinnige harmonieën van Elgar veel beter uit de verf komen en het werk als geheel in een nieuw licht komt te staan.
Aanbeveling
Bovendien is alleen al de verhalende inleiding van Grout, compleet met even passende als geestige dia’s, bij dit werk de moeite van een bezoek aan een van zijn recitals waard. Het probleem daarmee is dat zijn concertkalender niet overloopt van recitals (op 30 mei 2027 geeft hij met sopraan en echtgenote Conny de Jongh onder de vlag van Stichting Recital een recital in de Kooger Vermaning in Koog aan de Zaan – ook vanwege de plek een heuse Geheimtip). Grote zalen staan niet te springen en ook de kleinere concertgelegenheden weten niet goed wat ze met een wat oudere pianist aan moeten die niet direct bij iedere pianoliefhebber een licht doet branden. Laat dit daarom een (dwingende) aanbeveling zijn voor al die kleine concertlocaties en ook beroemde zalen (het programma Een land zonder muziek zou perfect passen in de kleine zaal van het Concertgebouw in Amsterdam of in Hertz in TivoliVredenburg) in Nederland: een ervaren pianist van het kaliber Kelvin Grout heeft doorgaans muzikaal veel meer te vertellen dan weer een hip jong talent of een ‘neoklassieke’ Youtube- of Spotifyheld. Waar Kelvin Grout voor staat is een vertolkingskunst die de muziek, gegoten in een steekhoudend en meer dan onderhoudend programma, recht doet en regelmatig boven zichzelf uit laat stijgen. Muziek zoals deze muziek bedoeld is, zonder verdere poespas, maar zodanig gebracht dat de noten direct het hart raken en nog lang na blijven gonzen.
Dus aarzel niet en programmeer deze innemende en bescheiden toetsentovenaar.
Paul Janssen
Info:
