Franz Liszt in Nederland

Met de meivakantie voor de deur is er alle reden om in eigen land ‘de paden op, de lanen in te gaan’ en wellicht ook om, al dan niet reizende, wat meer te lezen. Klassieke muziekliefhebbers die eigen land willen ontdekken en misschien zelfs herontdekken, kunnen inspiratie op doen in de paperback Franz Liszt in Nederland – in eigen beheer uitgegeven door pianist en onderzoeker Albert Brussee. Hierin volgen we de voetstappen van de legendarische Hongaar – die zonder twijfel één van de meest kleurrijke persoonlijkheden van de 19e eeuw was.

Terzijde van die illustere focus brengt de schrijver een wereld tot leven die we vandaag de dag hooguit kennen uit straatnamen of een vergeten geschiedenisboek. Voorin het boek zijn op een kaart van het – destijds nog lang niet volledig ingepolderde – Koninkrijk der Nederlanden de voornaamste plaatsen aangeduid die Liszt op zijn reis heeft aangedaan. Het mooie is dat de route die je langs en tussen alle rode bolletjes kunt trekken een mooi uitgangspunt voor een meerdaagse tocht zou kunnen vormen. Ook al deed Liszt deze plaatsen verspreid over meerdere bezoeken aan (in respectievelijk 1842, 1854, 1866, 1875 & 1876). Hij volgde de in zijn tijd gebruikelijke wegen en reisde per boot, koets en trein. Opmerkelijk veel daarvan valt vandaag op de een of andere wijze wel te reconstrueren – met wat extra rondneuzen op internet, zijn er op sommige trajecten zelfs toepasselijke boottochten te vinden. Treinen rijden natuurlijk nog altijd, en wie er de benen voor heeft kan het een en ander ook per fiets of te voet afdoen, om zo het beste beeld van de ‘afstanden’ van weleer te krijgen.

Ook als u om wat voor reden dan ook de mogelijkheid niet heeft om zelf ‘in beweging’ te komen, kunt u zich aan de hand van dit boek met een beetje voorstellingsvermogen nog altijd in hoge mate inleven in het Nederlandse muziekleven van weleer. Fragmenten uit historische kranten, brieven en memoires kleuren context en personages. Van een ietwat jaloerse echtgenote van Giovanni Rubini, een meute hossende studenten in Leiden, een door emotie overmande Johannes Verhulst op het muziekfeest ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Maatschappij tot Bevordering der Toonkunst, een door Liszt verraste, jonge Willem Kes tot de horkerige nukken van koning Willem III en, last but not least, de onverwacht inschikkelijke Franz Liszt. Wie daar zelf bovendien nog muziek bij wil maken vindt in de appendix achterin het boekje de op 29 november 1842 aan Marie d’Agoult vanuit Den Haag toegezonden Valse pour Marie. Goed speelbaar, aanvankelijk ietwat vlak, maar gaande het werkje harmonisch avontuurlijker en karakteristieker.

Albert Brussee is niet alleen een voortreffelijk schrijver, hij doet ook alle mogelijke moeite om zelfs de kleinste details aan de hand van zo veel mogelijk feiten correct te reconstrueren. Het boekje is niet alleen via zijn persoonlijke website, maar ook bij o.a. Bruna en Bol verkrijgbaar.

Elger Niels

Albert Brussee
Franz Liszt in Nederland
AB Music Productions & Editions
ISBN: 978-94-650114-4-8
www.albertbrussee.nl